ข้อเข่าเสื่อมรักษาอย่างไร ? แนวทางลดความปวด และดูแลข้อเข่า

ผู้สูงอายุมีอาการปวด อยากรู้วิธีรักษาข้อเข่าเสื่อม

Key takeaway / Summary of topic answer

ข้อเข่าเสื่อมไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ด้วยตนเอง แต่สามารถควบคุมอาการและชะลอความเสื่อมได้ด้วยการออกกำลังกายที่เหมาะสม ควบคุมน้ำหนัก ปรับพฤติกรรม ลดแรงกดต่อข้อเข่า และเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หากมีอาการปวดมาก เข่าบวม เดินลงน้ำหนักไม่ได้ หรือดูแลตนเองแล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรไปพบแพทย์เพื่อประเมินและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

Table of Contents

    ข้อเข่าเสื่อมเกิดจากกระดูกอ่อนในข้อเข่าค่อย ๆ เสื่อมลง ทำให้มีอาการปวดเข่า ข้อฝืด เดินลำบาก ลุกนั่งเจ็บ หรือมีเสียงดังในข้อเข่า โดยเป็นภาวะตามวัยที่ไม่สามารถทำให้กระดูกอ่อนกลับคืนสู่สภาพเดิมได้อย่างสมบูรณ์ แต่ยังสามารถดูแลเพื่อลดอาการปวด เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า ชะลอความเสื่อม และช่วยให้ใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น ซึ่งสำหรับคนที่เริ่มมีอาการ หรือเข้าสู่วัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดภาวะข้อเข่าเสื่อม เรามีแนวทางในการดูแลภาวะนี้ด้วยตนเองมาแนะนำกัน

    ข้อเข่าเสื่อมรักษาหายหรือไม่ ?

    ภาวะข้อเข่าเสื่อม โดยทั่วไปไม่สามารถรักษาให้หายขาดจนข้อเข่ากลับมาเป็นเหมือนเดิมได้ทั้งหมด เนื่องจากข้อเข่าเสื่อมเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของกระดูกอ่อน เยื่อบุข้อ กระดูก และเนื้อเยื่อรอบข้อ ซึ่งเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

    อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อมจะต้องมีอาการปวดหรือเคลื่อนไหวลำบากตลอดเวลา แต่สามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้ โดยมีแนวทางที่ต้องดูแลตนเอง ดังนี้

    • ลดอาการปวดและข้อฝืด
    • เพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหวและทำกิจวัตรประจำวัน
    • เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า
    • ลดแรงกดและภาระที่ข้อเข่าต้องรองรับ
    • ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อชะลออาการและรักษาคุณภาพชีวิตที่ดีเอาไว้ให้ยาวนาน

    หากเริ่มดูแลตั้งแต่ระยะเริ่มต้นอย่างเหมาะสม อาจช่วยควบคุมอาการและทำให้สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น ส่วนผู้ที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยยา การทำกายภาพบำบัด การฉีดยา หรือการผ่าตัดตามความเหมาะสม

    ข้อเข่าเสื่อมรักษาหายได้ด้วยตนเองหรือไม่ อย่างไร ?

    วิธีรักษาข้อเข่าเสื่อมด้วยตนเอง จะเน้นการลดปัจจัยที่ทำให้อาการรุนแรงขึ้น และช่วยให้ข้อเข่าทำงานได้ดีขึ้น ดังนี้

    • ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม ช่วยเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขา สะโพก และกล้ามเนื้อรอบข้อ ทำให้สามารถช่วยพยุงและลดภาระของข้อเข่าได้
    • ควบคุมน้ำหนัก โดยเฉพาะผู้ที่มีน้ำหนักเกิน เพราะน้ำหนักตัวที่มากขึ้นจะทำให้ข้อเข่าต้องรับแรงที่เพิ่มขึ้น การลดน้ำหนักอย่างเหมาะสมจึงอาจช่วยลดอาการปวดและทำให้เคลื่อนไหวได้สะดวกขึ้น
    • อาจใช้วิธีประคบร้อนเพื่อช่วยบรรเทาความรู้สึกข้อฝืด ส่วนการประคบเย็นอาจช่วยลดอาการปวดหรือบวมในบางช่วงได้ ทั้งนี้ควรเลือกใช้ตามลักษณะอาการ

    ทั้งนี้ สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงคือการนวดแรง ๆ การดัดหรือบิดข้อเข่าเอง รวมถึงกิจกรรมที่เพิ่มแรงกดต่อข้ออย่างมาก เนื่องจากจะส่งผลให้อาการรุนแรงขึ้นได้

    อาการแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ ?

    หากมีอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อได้รับการตรวจประเมินอย่างถูกต้อง และรับการรักษาอย่างเหมาะสมต่อไป

    • ปวดเข่ามากขึ้นเรื่อย ๆ หรือปวดจนรบกวนการเดินและการใช้ชีวิตประจำวัน
    • เข่ามีอาการบวม แดง ร้อน หรือเจ็บปวดมากผิดปกติ
    • เดินลงน้ำหนักไม่ได้ เข่าทรุด หรือมีอาการข้อล็อก
    • ข้อฝืดตึงเป็นเวลานานผิดปกติหลังตื่นนอน
    • มีไข้ร่วมกับอาการปวดเข่า
    • ดูแลตนเองเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้นในระยะเวลาที่เหมาะสม
    ผู้หญิงสองคนกำลังออกกำลังกาย ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีรักษาข้อเข่าเสื่อม

    วิธีรักษาข้อเข่าเสื่อมตามแนวทางการแพทย์มีอะไรบ้าง ?

    เมื่อเข้ารับการตรวจวินิจฉัยภาวะข้อเข่าเสื่อม แพทย์มักแนะนำแนวทางการรักษา โดยแบ่งตามระดับความรุนแรง ดังนี้ 

    • ยาทาหรือยารับประทาน เพื่อลดปวด และต้านการอักเสบ โดยควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น
    • ฉีดยาเข้าข้อ เช่น การฉีดยาลดการอักเสบหรือสารหล่อลื่นข้อเข่า ตามการประเมินของแพทย์
    • ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า พิจารณาในกรณีที่ข้อเข่าเสื่อมรุนแรงมากและรักษาวิธีอื่นไม่ได้ผล

    ทั้งนี้ ไม่ควรซื้อยาแก้ปวดหรือยาต้านอักเสบมารับประทานเอง เนื่องจากอาจมีผลข้างเคียงต่อร่างกาย โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคประจำตัว

    ข้อเข่าเสื่อมควรปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันอย่างไร ?

    การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวัน เป็นสิ่งสำคัญในการช่วยลดแรงกด ทั้งยังช่วยชะลอความเสื่อมของข้อเข่า โดยมีสิ่งที่ควรทำดังนี้

    • เลี่ยงท่าทางกดทับข้อ เช่น การนั่งพับเพียบ นั่งยอง ๆ นั่งคุกเข่า หรือนั่งขัดสมาธินาน ๆ
    • ใช้เก้าอี้สูงพอเหมาะ เพื่อช่วยลดแรงกดบริเวณข้อเข่าขณะลุกนั่ง
    • ระวังการขึ้น-ลงบันได หลีกเลี่ยงการขึ้นลงบันไดบ่อย ๆ หากจำเป็นควรจับราวและค่อย ๆ ก้าวเดิน
    • สวมรองเท้าซัพพอร์ต ที่ช่วยรองรับแรงกระแทกได้ดี ไม่ลื่น และพอดีกับเท้า
    • พักข้อต่ออย่างพอดี เมื่อมีอาการปวด แต่ไม่ควรหยุดเคลื่อนไหวเป็นเวลานาน เพราะอาจทำให้ข้อติดได้ 
    • ใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน เช่น พยุงเข่า หรือไม้เท้าเฉพาะ ในกรณีที่แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญแนะนำ

    ข้อเข่าเสื่อม กินอะไรดี ช่วยดูแลข้อเข่าได้อย่างไร ?

    อาหารที่มีประโยชน์ ส่งผลดีต่อการควบคุมน้ำหนักและดูแลสุขภาพข้อต่อ ทั้งยังช่วยชะลอความเสื่อม และบรรเทาอาการปวดได้อีกด้วย โดยสิ่งที่ควรกินมีดังนี้

    • โปรตีนคุณภาพดี เช่น ปลา ไข่ เต้าหู้ ถั่ว หรือเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน เพื่อช่วยดูแลและเสริมสร้างมวลกล้ามเนื้อ
    • ผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี เพื่อให้ร่างกายได้รับวิตามิน แร่ธาตุ และสารต้านอนุมูลอิสระอย่างเพียงพอ
    • ไขมันดี เลือกกินได้จากปลา ถั่ว เมล็ดพืช หรืออะโวคาโด พร้อมลดอาหารทอด อาหารหวาน และอาหารแปรรูป

    คอลลาเจนมีส่วนช่วยดูแลข้อเข่าเสื่อมหรือไม่ ?

    คอลลาเจนเป็นโปรตีนโครงสร้างที่พบในกระดูกอ่อน เอ็น และข้อต่อต่าง ๆ ในร่างกาย จึงมักถูกพูดถึงในฐานะตัวช่วยยอดนิยมสำหรับการดูแลและปกป้องสุขภาพข้อต่อ อย่างไรก็ตาม การกินคอลลาเจนไม่ใช่วิธีรักษาข้อเข่าเสื่อมให้หายขาด แต่เป็นเพียงหนึ่งในตัวเลือกเสริมร่วมกับการกินอาหารที่มีประโยชน์ การออกกำลังกาย และควบคุมน้ำหนักตัว ทั้งนี้ ควรศึกษาข้อมูลอย่างรอบคอบ และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเลือกใช้ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือกำลังใช้ยาชนิดอื่นอยู่

    ถึงแม้ว่าข้อเข่าเสื่อมจะไม่สามารถรักษาให้หายขาดด้วยตนเองได้ แต่การดูแลอย่างเหมาะสมสามารถช่วยลดอาการปวด เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ลดภาระของข้อ และช่วยให้เคลื่อนไหวในชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น ซึ่งมีแนวทางสำคัญ ได้แก่ การออกกำลังกายที่เหมาะสม การควบคุมน้ำหนัก การปรับพฤติกรรมเพื่อลดแรงกดกับข้อต่อ รวมถึงการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์

    หากต้องการศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับภาวะข้อเข่าเสื่อมว่าควรกินอะไรดี หรือควรกินคอลลาเจนเพื่อดูแลข้อเข่าอย่างไรให้เหมาะสม สามารถอ่านคำแนะนำด้านสุขภาพจาก MEGA We care เพื่อประกอบการดูแลข้อเข่าอย่างรอบด้าน และเลือกแนวทางที่เหมาะสมกับตนเองในการดูแลสุขภาพได้เลย 

    คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีรักษาข้อเข่าเสื่อม (FAQs)

    Q: อายุเท่าไรจึงควรเริ่มดูแลเพื่อป้องกันข้อเข่าเสื่อม ?

    A: ไม่มีอายุที่กำหนดตายตัว เพราะความเสี่ยงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น อายุ น้ำหนักตัว การบาดเจ็บของข้อ ลักษณะการทำงาน และกิจกรรมที่ใช้ข้อเข่าเป็นประจำ ผู้ที่เริ่มมีปัจจัยเสี่ยงจึงสามารถปรับพฤติกรรมและดูแลกล้ามเนื้อรอบเข่าได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

    Q: หากข้อเข่าเสื่อมแล้ว ยังสามารถออกกำลังกายได้หรือไม่ ? 

    A: สามารถออกกำลังกายได้ แต่ควรเลือกกิจกรรมที่เหมาะกับสภาพข้อและระดับอาการ โดยเน้นการเคลื่อนไหวที่ไม่สร้างแรงกระแทกสูงเกินไป และค่อย ๆ เพิ่มความหนักตามความเหมาะสม หากออกกำลังกายแล้วมีอาการปวดหรือบวมผิดปกติ ควรหยุดพักและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

    Q: หากไม่มีอาการปวด สามารถปล่อยข้อเข่าเสื่อมไว้โดยไม่ดูแลได้หรือไม่ ?

    A: แม้อาการจะยังไม่รบกวนชีวิตประจำวัน แต่การดูแลตั้งแต่ระยะเริ่มต้นยังมีประโยชน์ เพราะช่วยรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและความสามารถในการเคลื่อนไหว ควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงของอาการและหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่เพิ่มภาระต่อข้อเข่าอย่างต่อเนื่อง

    อ้างอิง
    1. Treatment and support. https://www.nhs.uk/conditions/osteoarthritis/treatment/ 
    2. 10 Self-Care Tips to Treat Your OA Pain. https://www.arthritis.org/health-wellness/treatment/treatment-plan/disease-management/10-self-care-tips-to-treat-your-oa-pain 
    3. Self-Management for Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8906975/ 
    อัลบั้มภาพ
    Picture of ทีม Mega We care
    ทีม Mega We care

    เพื่อนคู่คิดที่พร้อมดูแลสุขภาพแบบองค์รวมไปกับคุณ เรามุ่งมั่นส่งมอบความรู้ที่ถูกต้อง ทันสมัย และผ่านการกลั่นกรองจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ พร้อมถ่ายทอดด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย เพื่อให้คุณนำไปปรับใช้ดูแลตัวเองและคนที่คุณรักในชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ ตอบโจทย์การสร้างรากฐานสุขภาพที่ดีสำหรับทุกคนในทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืน

    ข่าวสุขภาพอื่นๆ

    ข้อเสื่อม

    ข้อกระดูกเสื่อมหรือไม่ เช็คอาการได้ด้วยตนเอง

    ข้อเสื่อม

    เพิ่มความแข็งแรงให้ข้อเข่า ด้วย “ไฮโดรไลเซต คอลลาเจน ”

    กระดูกพรุน

    2 ตัวช่วยหมดปัญหากระดูกและข้อ