Key takeaway / Summary of topic answer
ภาวะท้องเสีย เกิดจากระบบทางเดินอาหารทำงานผิดปกติ มีสาเหตุหลักมาจากการติดเชื้อโรคปนเปื้อนในอาหารหรือน้ำดื่ม การดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีจึงต้องเน้นการชดเชยน้ำและเกลือแร่ด้วยการดื่ม ORS ร่วมกับการเลือกกินอาหารอ่อน ย่อยง่าย และหลีกเลี่ยงของหมักดอง นม หรืออาหารรสจัดชั่วคราว ทั้งนี้ การเลือกใช้ยาควรพิจารณาตามลักษณะอาการอย่างเหมาะสม และหากพบว่ามีอาการท้องเสียหลายวันร่วมกับสัญญาณเตือนอันตราย ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาอย่างถูกต้อง
อาการท้องเสีย หรืออุจจาระร่วง (Diarrhea) เป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพใกล้ตัวที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน ไม่ว่าจะเกิดจากการรับประทานอาหารไม่สะอาด ธาตุอ่อน หรือการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในชีวิตประจำวัน ความผิดปกตินี้ไม่เพียงแต่ทำให้รู้สึกทรมานและอ่อนเพลีย แต่ยังส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก โดยเฉพาะในรายที่มีอาการรุนแรงจนตั้งตัวไม่ทัน ดังนั้น การมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีแก้อาการท้องเสียจึงเป็นเกราะป้องกันสำคัญที่ช่วยให้เราสามารถรับมือและฟื้นฟูร่างกายได้อย่างถูกวิธี
อาการท้องเสีย หรืออุจจาระร่วง คือ ความผิดปกติทางระบบทางเดินอาหาร ส่งผลให้เกิดการถ่ายอุจจาระเหลว หรือในบางรายอาจมีอาการท้องเสียถ่ายเป็นน้ำอย่างต่อเนื่องมากกว่า 3 ครั้งภายใน 24 ชั่วโมง นอกจากนี้ ยังอาจพบอาการร่วมอื่น ๆ เช่น การถ่ายอุจจาระเป็นมูกปนเลือด ปวดบิด หรือแน่นท้อง
เกิดจากร่างกายได้รับเชื้อโรคจากการปนเปื้อนในน้ำหรืออาหารที่กิน อย่างไรก็ตาม อาการท้องเสียเฉียบพลันยังสามารถเกิดได้จากปัจจัยอื่น ๆ ที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ เช่น การกินยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อบางชนิด ความเครียด ความวิตกกังวล การกินอาหารรสจัด รวมทั้งการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณที่มากเกินไป
อาการท้องเสียหลายวันที่เกิดขึ้นติดต่อกันอย่างน้อย 2 สัปดาห์ขึ้นไป อาจเกิดจากโรคลำไส้อักเสบ โรคลำไส้แปรปรวน โรคตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่ นอกจากนี้ ยังสามารถเกิดได้จากอาหารที่กินเข้าไป เพราะบางคนจะมีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร โดยเฉพาะการย่อยสารอาหารบางประเภท เช่น การขาดน้ำย่อยสำหรับย่อยน้ำตาลแล็กโทส ซึ่งเป็นน้ำตาลที่พบมากในนมหรือผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับนม
ข้อควรรู้ : อาการท้องเสียถ่ายเป็นน้ำ เป็นภาวะที่ร่างกายขับน้ำและเกลือแร่ออกมาในปริมาณมากในระยะเวลาอันสั้น ซึ่งค่อนข้างอันตรายเนื่องจากเสี่ยงต่อการเกิดภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง (Dehydration) ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกหน้ามืด อ่อนเพลีย และหมดแรงได้อย่างรวดเร็ว
หากเริ่มมีอาการขับถ่ายผิดปกติ วิธีแก้อาการท้องเสียที่ควรทำเป็นอันดับแรกคือ การทดแทนน้ำที่สูญเสียไป เพื่อป้องกันภาวะช็อกจากการขาดน้ำ โดยมีแนวทางปฏิบัติ ดังนี้
การเลือกใช้ยาสำหรับบรรเทาอาการท้องเสีย ควรพิจารณาตามลักษณะอาการ ดังนี้
การปรับเมนูอาหารในช่วงที่ระบบย่อยอาหารกำลังอ่อนแอ จะช่วยให้อาการบรรเทาลงได้เร็ว โดยสามารถเช็กสิ่งที่ควรและไม่ควรกินได้จากตารางด้านล่างนี้
| ท้องเสียควรกินอะไร | ท้องเสียไม่ควรกินอะไร |
| ข้าวต้มขาว หรือโจ๊กเหลว ๆ | นม โยเกิร์ต และผลิตภัณฑ์จากนมทุกชนิด |
| ซุปใส น้ำแกงจืด | ผลไม้สด และผักดิบ |
| เนื้อปลาหรือเนื้อไก่นึ่ง (ไม่ติดมันและหนัง) | อาหารรสจัด เผ็ดจัด เปรี้ยวจัด |
| กล้วยน้ำว้า (ช่วยเพิ่มโพแทสเซียม) | อาหารทอด อาหารมัน และอาหารหมักดอง |
| ขนมปังปิ้งแผ่นเรียบ | เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน น้ำอัดลม และแอลกอฮอล์ |
กรณีผู้ที่มีอาการท้องเสียเฉียบพลัน ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องพบแพทย์ เพราะอาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นเองภายใน 1-2 วัน แต่หากมีอาการท้องเสียหลายวัน (เกิน 3 วันขึ้นไป) หรือพบสัญญาณเตือนที่เป็นอันตรายเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที
อย่างไรก็ตาม หากเกิดอาการท้องเสียเรื้อรังนานเกิน 14 วัน อาจจะเป็นโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง โรคลำไส้แปรปรวนหรือโรคอื่น ๆ ร่วมด้วย ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาโรคหรือความผิดปกติที่เกิดขึ้นอย่างถูกต้องต่อไป
อ่านต่อ : ท้องเสีย รักษาได้อย่างไร
โพรไบโอติก ยีสต์ (Probiotic Yeast) คือ จุลินทรีย์ดีในตระกูลยีสต์ที่มีประโยชน์ต่อระบบทางเดินอาหาร เมื่อร่างกายได้รับในปริมาณที่เพียงพอ จะเข้าไปช่วยปรับสมดุลลำไส้ เพิ่มประสิทธิภาพการดูดซึมสารอาหาร และช่วยควบคุมการเจริญเติบโตของเชื้อโรคตัวร้ายในระบบย่อยอาหาร ส่งผลให้สามารถช่วยบรรเทาหรือป้องกันอาการถ่ายเหลวเฉียบพลัน รวมถึงอาการท้องเสียที่เป็นผลข้างเคียงจากการกินยาปฏิชีวนะ (Antibiotic-associated Diarrhea)
แม้ว่าโพรไบโอติก ยีสต์ จะพบได้ในอาหารบางชนิด เช่น โยเกิร์ตหรือนมเปรี้ยว แต่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้จำเป็นต้องเก็บรักษาในอุณหภูมิ 2-8 องศาเซลเซียสเพื่อคงสภาพจุลินทรีย์ ปัจจุบันจึงมีการพัฒนาเป็นรูปแบบผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อให้รับประทานได้สะดวกยิ่งขึ้น ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เลือกสายพันธุ์ Saccharomyces cerevisiae (Boulardii) เนื่องจากเป็นสายพันธุ์ที่มีความทนทานต่อกรดและด่างในกระเพาะอาหารสูง สามารถยึดเกาะกับผนังลำไส้ได้ดี มีงานวิจัยรองรับจำนวนมากว่าสามารถรอดชีวิตในทางเดินอาหารเพื่อเข้าไปฟื้นฟูระบบขับถ่ายและส่งเสริมสุขภาพลำไส้ได้จริง
จุดเด่นสำคัญของโพรไบโอติก ยีสต์ สายพันธุ์ Saccharomyces cerevisiae (Boulardii) คือ ไม่ถูกทำลายด้วยยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีย จึงสามารถรับประทานควบคู่ไปพร้อมกับยาฆ่าเชื้อได้ทันที เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการบรรเทาอาการถ่ายเหลวจากการติดเชื้อ หรือผู้ที่ต้องการป้องกันและลดผลข้างเคียงเรื่องอาการท้องเสียที่เกิดจากการใช้ยาฆ่าเชื้อในการรักษาโรคต่าง ๆ
การฟื้นฟูระบบขับถ่ายให้กลับมาทำงานได้อย่างสมบูรณ์ ต้องเริ่มต้นจากการปรับสมดุลจากภายใน การเลือกสารอาหาร วิตามินบำรุงร่างกาย และจุลินทรีย์ดีอย่างโพรไบโอติกที่มีส่วนช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้ผนังลำไส้ ถือเป็นแนวทางสำคัญที่ช่วยปกป้องทางเดินอาหารจากเชื้อโรค
สุขภาพที่ดีและระบบขับถ่ายที่สมดุล คือรากฐานของชีวิตที่มีความสุขในทุกวัน ร่วมค้นหาเคล็ดลับเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้ลำไส้แข็งแรง พร้อมติดตามสาระน่ารู้ด้านสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ของ MEGA We care เพื่อนคู่คิดที่พร้อมสนับสนุนให้คุณมีสุขภาพร่างกายที่สมบูรณ์และใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ
ไม่ต่างกัน ทั้งสองคำคือภาวะอุจจาระร่วง (Diarrhea) เหมือนกัน โดยท้องเสียเป็นคำภาษาปาก ส่วนท้องร่วง มักใช้ในทางการแพทย์เพื่อสื่อถึงอาการที่ถ่ายเหลวปริมาณมากและรวดเร็ว
อันตราย หากขาดน้ำอย่างรุนแรง เพราะอาจส่งผลต่อทารกในครรภ์ เบื้องต้นให้จิบน้ำเกลือแร่ ORS กินอาหารอ่อน และรีบไปพบแพทย์ทันที โดยห้ามซื้อยาหยุดถ่ายหรือยาปฏิชีวนะมากินเองเด็ดขาด
อาหารเป็นพิษจะเกิดอาการเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังกินอาหารและมักมีอาการอาเจียนร่วมด้วย ส่วนท้องเสียเฉียบพลันอาจเกิดจากการติดเชื้อชนิดอื่นหรือผลข้างเคียงของยา
มักเกิดจากภาวะลำไส้ไวต่อสิ่งกระตุ้น (Gastrocolic Reflex) ที่ทำงานมากผิดปกติ หรืออาจเกิดจากการแพ้อาหาร สารเคมี และการติดเชื้อเรื้อรังในระบบทางเดินอาหาร
เด็กเกิดภาวะขาดน้ำและช็อกได้เร็วกว่าผู้ใหญ่ การดูแลจึงต้องเน้นให้จิบเกลือแร่ ORS สำหรับเด็กอย่างเร่งด่วน ห้ามผสมเกลือแร่เอง และหากเด็กซึมลง ตาโหล หรือปัสสาวะไม่ออกต้องรีบส่งโรงพยาบาลทันที
เพื่อนคู่คิดที่พร้อมดูแลสุขภาพแบบองค์รวมไปกับคุณ เรามุ่งมั่นส่งมอบความรู้ที่ถูกต้อง ทันสมัย และผ่านการกลั่นกรองจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ พร้อมถ่ายทอดด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย เพื่อให้คุณนำไปปรับใช้ดูแลตัวเองและคนที่คุณรักในชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ ตอบโจทย์การสร้างรากฐานสุขภาพที่ดีสำหรับทุกคนในทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืน
โพรไบโอติก (Probiotic) มิตรแท้ระบบทางเดินอาหาร
‘โปรไบโอติกส์’ (Probiotics) จุลินทรีย์ชนิดดีกับการช่วยเสริมภูมิคุ้มกันต่อต้านเชื้อโรค
