ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และ B ต่างอย่างไร ? อาการและวิธีรักษา

Key takeaway / Summary of topic answer

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และ B เกิดจากเชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา ซึ่งส่งผลต่อระบบทางเดินหายใจเหมือนกัน และมีระดับความรุนแรงใกล้เคียงกัน ความรุนแรงของโรคจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับชนิดสายพันธุ์เพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับระดับภูมิคุ้มกันและภาวะสุขภาพเดิมของผู้ป่วยเป็นหลัก โดยทั่วไปทั้งสองสายพันธุ์มักแสดงอาการไข้สูงและปวดเมื่อยตัวรุนแรงในช่วง 2-4 วันแรก ก่อนจะค่อย ๆ ดีขึ้นและหายเป็นปกติภายใน 5-7 วัน ส่วนใหญ่สามารถดูแลรักษาตามอาการ พักผ่อนให้เพียงพอ และดื่มน้ำสะอาดอย่างสม่ำเสมอ โดยไม่จำเป็นต้องใช้ยาต้านไวรัสทุกคน เว้นแต่ผู้ป่วยจะมีอาการรุนแรงหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงที่แพทย์ประเมินว่าควรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ

ผู้ป่วยจำนวนมากมักเข้าใจผิดว่าการติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์ A จะรุนแรงกว่าสายพันธุ์ B เสมอ จนเกิดความกังวลเกินจำเป็น ทั้งที่ในความเป็นจริง ความรุนแรงของโรคขึ้นอยู่กับระดับภูมิคุ้มกัน อายุ และภาวะสุขภาพเดิมของผู้ป่วยเป็นหลัก

ดังนั้น การเข้าใจธรรมชาติของเชื้อ สังเกตอาการ และรู้วิธีดูแลตนเองอย่างเหมาะสม จึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้คุณรับมือกับโรคทั้งสองสายพันธุ์นี้ได้อย่างมั่นใจ

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A กับสายพันธุ์ B ต่างกันอย่างไร ?

โรคไข้หวัดใหญ่ทั้งสายพันธุ์ A และ B เกิดจากเชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา (Influenza Virus) ที่ส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจเหมือนกัน แต่มีความแตกต่างกันในแง่ของธรรมชาติของเชื้อและการแพร่ระบาด ดังนี้

• ไข้หวัดใหญ่ สายพันธุ์ A (Influenza A) : เป็นสายพันธุ์ที่พบเชื้อได้ทั้งในมนุษย์และสัตว์บางชนิด เช่น นก สุกร หรือม้า ตัวเชื้อมีความสามารถในการกลายพันธุ์เป็นสายพันธุ์ย่อยใหม่ ๆ ได้ตลอดเวลา จึงมักเป็นสาเหตุหลักของการแพร่ระบาดใหญ่เป็นวงกว้างในระดับภูมิภาคหรือทั่วโลก (Pandemic)
• ไข้หวัดใหญ่ สายพันธุ์ B (Influenza B) : เป็นสายพันธุ์ที่พบเชื้อในมนุษย์เป็นหลัก มีอัตราการกลายพันธุ์ช้ากว่าสายพันธุ์ A จึงมักก่อให้เกิดการแพร่ระบาดตามฤดูกาลในท้องถิ่น (Seasonal Flu) เช่น ช่วงฤดูฝนหรือฤดูหนาว

จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นไข้หวัดใหญ่หรือหวัดธรรมดา ?

เมื่อเข้าใจความต่างของเชื้อแล้ว หลายคนอาจสงสัยต่อว่า แล้วทั้งไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และ B มีอาการต่างจากไข้หวัดธรรมดาอย่างไร ? จุดสังเกตแรกอยู่ที่สาเหตุ เพราะโรคเกิดจากเชื้อไวรัสคนละกลุ่ม โดยไข้หวัดธรรมดามักเกิดจากเชื้อไรโนไวรัส (Rhinovirus) ที่กระทบระบบทางเดินหายใจส่วนบนอย่างค่อยเป็นค่อยไป ส่วนไข้หวัดใหญ่เกิดจากไวรัสอินฟลูเอนซา ซึ่งส่งผลกระทบต่อร่างกายรุนแรงกว่า โดยสามารถสังเกตความต่างได้ดังนี้

• อาการไข้หวัดใหญ่ (ทั้ง A และ B) : อาการมักเกิดขึ้นอย่างฉับพลันทันที โดยจะมีไข้สูงลอย (38-40 องศาเซลเซียส) หนาวสั่น ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อตามแขน ขา และหลังอย่างชัดเจน อ่อนเพลียจนทำกิจวัตรประจำวันลำบาก ร่วมกับมีอาการไอแห้งและเจ็บคอ
• อาการไข้หวัดธรรมดา : อาการจะค่อย ๆ เพิ่มขึ้นช้า ๆ มักไม่มีไข้หรือมีเพียงไข้ต่ำ ๆ อาการเด่นจะเป็นเรื่องน้ำมูกไหล คัดจมูก และจามบ่อย ส่วนอาการปวดเมื่อยตัวหรือเพลียจะมีเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และสายพันธุ์ B อันตรายไหม ต้องนอนโรงพยาบาลไหม ?

หลังจากสังเกตอาการเบื้องต้นได้แล้ว อีกหนึ่งคำถามสำคัญที่หลายคนกังวลคือ ระดับความรุนแรงของโรคและความจำเป็นในการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ซึ่งสามารถประเมินได้จากปัจจัยดังต่อไปนี้

ระดับความอันตราย

ทั้งไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และสายพันธุ์ B มีระดับความรุนแรงของโรคใกล้เคียงกัน ความอันตรายจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ของเชื้อเป็นหลัก แต่ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายและระดับภูมิคุ้มกันของผู้ป่วย หากเกิดขึ้นในกลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ เช่น ปอดอักเสบ หรือภาวะขาดน้ำ

จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาลไหม

โดยทั่วไป ผู้ป่วยที่มีอาการปานกลางและไม่มีภาวะแทรกซ้อน สามารถรักษาตามอาการและพักฟื้นที่บ้านได้ เว้นแต่ผู้ป่วยจะมีอาการรุนแรง เช่น หายใจติดขัด ไข้สูงต่อเนื่องไม่ลดลง หรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงที่แพทย์ประเมินแล้วว่าควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และสายพันธุ์ B กี่วันหาย ?

ระยะการฟื้นตัวของทั้งสองสายพันธุ์มีรายละเอียดดังนี้

ระยะเวลาของอาการ (สายพันธุ์ A และ B)

โดยทั่วไป ผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และ B จะเริ่มมีอาการไข้และปวดเมื่อยตัวรุนแรงที่สุดในช่วง 2-4 วันแรก หลังจากนั้นอาการจะค่อย ๆ ดีขึ้น และหายเป็นปกติได้ภายใน 5-7 วัน

อาการหลงเหลือหลังหายป่วย

แม้ไข้จะลดลงแล้ว แต่อาการไอแห้ง ระคายคอ หรือความรู้สึกอ่อนเพลีย อาจยังหลงเหลืออยู่ได้อีกประมาณ 1-2 สัปดาห์ เนื่องจากเยื่อบุทางเดินหายใจยังอยู่ในช่วงฟื้นตัวจากการอักเสบ

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และสายพันธุ์ B กี่วันไม่แพร่เชื้อ ?

นอกจากการฟื้นตัวของร่างกายแล้ว ระยะเวลาในการแพร่เชื้อก็เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องระวัง เพื่อป้องกันการกระจายเชื้อไปสู่คนใกล้ชิด โดยมีระยะการแพร่เชื้อดังนี้

ระยะเวลาการแพร่เชื้อ

ตามหลักระบาดวิทยา ผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ทั้งสายพันธุ์ A และ B สามารถแพร่เชื้อผ่านละอองฝอยจากการไอ จาม หรือพูดคุยได้ตั้งแต่ 1 วันก่อนเริ่มแสดงอาการ และจะแพร่เชื้อได้สูงที่สุดในช่วง 3-4 วันแรกที่มีไข้

ระยะปลอดภัย

ผู้ป่วยจะหยุดแพร่เชื้อหรือแพร่เชื้อลดลงหลังจากเริ่มมีอาการประมาณ 5-7 วัน ยกเว้นในเด็กเล็กหรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ที่อาจแพร่เชื้อได้ยาวนานกว่า 7 วัน

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และสายพันธุ์ B รักษายังไง ?

โรคไข้หวัดใหญ่ทั้งสายพันธุ์ A และ B ไม่จำเป็นต้องใช้ยาต้านไวรัสทุกคน ส่วนใหญ่จะเน้นการรักษาตามอาการควบคู่กับการดูแลตัวเอง เพื่อให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายฟื้นตัวและกำจัดเชื้อออกไปเอง โดยมีแนวทางการรักษาดังนี้

การรักษาตามอาการ

รับประทานยาพาราเซตามอลบรรเทาไข้และอาการปวดเมื่อย ร่วมกับยาละลายเสมหะหรือยาลดน้ำมูกตามอาการ ที่สำคัญไม่ควรรับประทานยาปฏิชีวนะ (ยาฆ่าเชื้อ) เองโดยเด็ดขาด เนื่องจากไข้หวัดใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัส ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียจึงใช้ไม่ได้ผล และอาจนำไปสู่ภาวะดื้อยาได้

การใช้ยาต้านไวรัส

แพทย์จะพิจารณาจ่ายยาเฉพาะผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงหรือกลุ่มเสี่ยงสูงเท่านั้น โดยควรเริ่มกินภายใน 48 ชั่วโมงหลังเริ่มมีอาการ เพื่อให้การยับยั้งเชื้อได้ผลดีที่สุด

การดูแลตนเอง

นอนพักผ่อนให้เพียงพอ งดกิจกรรมหนัก และดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำอุ่นมาก ๆ ตลอดวัน เพื่อป้องกันร่างกายขาดน้ำจากไข้สูง และช่วยให้เสมหะละลายได้ง่ายขึ้น

7 วิธีละลายเสมหะ ทำง่ายได้ผลแน่นอน

ข้อควรระวังเรื่องอาหาร: ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และสายพันธุ์ B ห้ามกินอะไร ?

ผู้ที่ติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ทั้งสายพันธุ์ A และ B ควรหลีกเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มแบบเดียวกัน ได้แก่

• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ น้ำอัดลม
• อาหารรสจัด อาหารทอด และของมัน
• น้ำเย็นจัด หรือน้ำแข็ง ที่อาจส่งผลให้เกิดการระคายเคืองในลำคอจนไอหนักมากขึ้น
• อาหารที่ควรรับประทาน

อาหารอ่อน ย่อยง่าย รสไม่จัด เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม หรือน้ำซุปร้อน ๆ ที่ช่วยเพิ่มความอบอุ่นและให้พลังงานแก่ร่างกาย รวมถึงผลไม้ที่มีวิตามินตามธรรมชาติ เพื่อช่วยฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกัน

แจกลิสต์อาหารเพิ่มภูมิคุ้มกัน กินทุกวัน ไม่ป่วยบ่อย

สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์

หากผู้ป่วยมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้ ควรรีบเดินทางไปพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอาการทันที

• หายใจหอบเหนื่อย หายใจติดขัด หรือรู้สึกเจ็บแน่นหน้าอก
• ซึมลง สับสน ตอบสนองช้า หรือปลุกตื่นยาก
• ดื่มน้ำหรือรับประทานอาหารไม่ได้ มีภาวะขาดน้ำชัดเจน เช่น ปัสสาวะสีเข้มจัดหรือปัสสาวะไม่ออก
• มีไข้สูงต่อเนื่องเกิน 3 วัน หรืออาการเริ่มดีขึ้นแล้วกลับมาไข้สูงและไอหนักขึ้นอีกครั้ง

สรุปเปรียบเทียบความแตกต่าง ไข้หวัดใหญ่ สายพันธุ์ A vs สายพันธุ์ B

เพื่อให้สังเกตความแตกต่างของทั้งสองสายพันธุ์ได้ง่ายและรวดเร็วขึ้น สามารถดูสรุปเปรียบเทียบข้อมูลสำคัญได้ในตารางด้านล่างนี้

ประเด็นเปรียบเทียบ	ไข้หวัดใหญ่ สายพันธุ์ A	ไข้หวัดใหญ่ สายพันธุ์ B
แหล่งที่พบเชื้อ	มนุษย์ และสัตว์บางชนิด เช่น นก สุกร	มนุษย์เป็นหลัก
ลักษณะการระบาด	แพร่ระบาดได้กว้าง (Pandemic) เนื่องจากไวรัสกลายพันธุ์ได้เร็ว	ระบาดตามฤดูกาลในท้องถิ่น (Seasonal Flu) ไวรัสกลายพันธุ์ช้ากว่า
ความรุนแรงของอาการ	ไข้สูง ปวดเมื่อยตัว ไอแห้ง (รุนแรงตามภาวะภูมิคุ้มกันผู้ป่วย)	ไข้สูง ปวดเมื่อยตัว ไอแห้ง (ความรุนแรงใกล้เคียงสายพันธุ์ A)
ระยะเวลาป่วย (กี่วันหาย)	ประมาณ 5-7 วัน	ประมาณ 5-7 วัน
ระยะการแพร่เชื้อ	5-7 วัน หลังเริ่มมีอาการ	5-7 วัน หลังเริ่มมีอาการ
แนวทางการรักษา	พักผ่อน ดื่มน้ำ ทานยาบรรเทาอาการ / ยาต้านไวรัสตามแพทย์สั่ง	พักผ่อน ดื่มน้ำ ทานยาบรรเทาอาการ / ยาต้านไวรัสตามแพทย์สั่ง

การป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ หลัก ๆ คือการฉีดวัคซีนป้องกันเป็นประจำทุกปี ควบคู่กับการรักษาสุขอนามัยพื้นฐานอย่างสม่ำเสมอ หากคุณรู้สึกว่าร่างกายมีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือสงสัยว่าอาการไม่สบายบ่อยเกิดจากสาเหตุใด การหันมาใส่ใจพฤติกรรมการนอนพักผ่อน รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ รวมถึงการเลือกเสริมวิตามินบำรุงร่างกายเพื่อบูสต์ภูมิคุ้มกันอย่างเหมาะสม ถือเป็นอีกหนึ่งแนวทางสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน ให้ร่างกายพร้อมรับมือกับเชื้อโรคได้ในทุกฤดูกาล

สาระดี ๆ ในการดูแลตัวเองยังไม่หมดเท่านี้ หากคุณอยากได้แนวทางเสริมภูมิคุ้มกันและวิธีฟื้นฟูร่างกาย สามารถเข้ามาอ่านเพิ่มเติมได้ที่คลังความรู้ MEGA We care เพราะการเริ่มต้นสร้างร่างกายให้แข็งแรงตั้งแต่วันนี้ คือจุดเริ่มต้นของการมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และสายพันธุ์ B (FAQs)

Q: หากเคยเป็นไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A แล้ว มีโอกาสติดเชื้อสายพันธุ์ B ในปีเดียวกันได้อีกหรือไม่ ?

A: มีโอกาสติดเชื้อได้ เนื่องจากภูมิคุ้มกันจากการติดเชื้อสายพันธุ์ A ไม่สามารถป้องกันไวรัสสายพันธุ์ B ได้ การฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ที่ครอบคลุมหลายสายพันธุ์เป็นประจำทุกปี จึงยังคงมีความสำคัญ

Q: สามารถฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ขณะที่มีอาการป่วยได้หรือไม่ ?

A: หากกำลังมีไข้สูงหรือมีภาวะติดเชื้อเฉียบพลัน ควรรักษาอาการป่วยให้หายเป็นปกติก่อน แล้วจึงค่อยเข้ารับการฉีดวัคซีนตามคำแนะนำของแพทย์

Q: ผู้ที่ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่แล้ว ยังมีโอกาสติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ได้อีกหรือไม่ ?

A: ยังมีโอกาสติดเชื้อได้ แต่วัคซีนจะช่วยลดความรุนแรงของอาการ ลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อน และลดโอกาสการเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาล