เวียนหัวบ้านหมุน เกิดจากอะไร ทำอย่างไรให้หาย?

Key takeaway / Summary of topic answer

อาการเวียนหัวบ้านหมุนมักมีสาเหตุจากความผิดปกติของหูชั้นใน เช่น หินปูนหลุด น้ำในหูไม่เท่ากัน หรือเกิดจากความเครียดพักผ่อนน้อย เมื่ออาการกำเริบควรหยุดเคลื่อนไหวทันที นั่งพักหรือนอนหนุนหมอนสูงพร้อมมองจุดนิ่ง ๆ เพื่อลดอาการพะอืดพะอม การป้องกันทำได้โดยเลี่ยงอาหารรสเค็มจัด งดคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และหมั่นบริหารประสาททรงตัว นอกจากนี้การเสริมสารสกัดจากใบแปะก๊วยยังมีส่วนช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมองและหูชั้นใน ซึ่งเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการฟื้นฟูร่างกาย ทั้งนี้หากมีอาการรุนแรงหรือเป็นซ้ำบ่อย ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้อง ช่วยให้คุณรับมือกับอาการได้อย่างตรงจุด และกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจในทุกการเคลื่อนไหว

หากเคยรู้สึก เวียนหัวบ้านหมุน จนต้องหยุดทำกิจกรรมที่กำลังทำอยู่ หรือนอนราบแล้วเวียนหัว ตาลาย นั่นอาจไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยเสมอไป แต่เป็นสัญญาณที่บอกว่าการทรงตัวของร่างกายมีปัญหา บางครั้งอาจมาพร้อมกับคลื่นไส้ พะอืดพะอม จนส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันและเกิดอันตรายต่อชีวิตได้ 

เวียนหัวบ้านหมุน (Vertigo) คืออะไร

อาการเวียนหัวบ้านหมุน (Vertigo) คือ อาการเวียนศีรษะในลักษณะที่รู้สึกโคลงเคลง สภาพแวดล้อม หรือตนเองกำลังหมุนทั้งที่ไม่มีการเคลื่อนไหว ในบางคนอาจรู้สึกเหมือนแผ่นดินไหว เวียนหัวแม้นอนราบอยู่กับพื้น ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของอวัยวะรับการทรงตัวของหูชั้นในที่ทำหน้าดูแลสมดุลของร่างกาย หากมีอาการรุนแรงจะมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น คลื่นไส้ พะอืดพะอม หูอื้อ มีเสียงในหู และเสียการทรงตัวจนอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ ซึ่งต่างจากอาการเวียนหัวทั่วไป (Dizziness) จะมีลักษณะอาการ มึนหัว วิงเวียน งุนงงสับสน ซึ่งมักมีสาเหตุมาจากสภาวะที่ไม่เฉพาะเจาะจง

สาหตุของอาการเวียนหัวบ้านหมุน (Vertigo) เกิดจากอะไร

อาการ บ้านหมุน ส่วนใหญ่มักเกิดจากความผิดปกติของ หูชั้นใน ซึ่งเป็นศูนย์กลางของการทรงตัวในร่างกาย และอาจเกิดจากความผิดปกติของสมองได้เช่นกัน โดยสาเหตุหลักที่พบบ่อย ได้แก่

1. โรคหินปูนในหูชั้นในเคลื่อน (Benign Paroxysmal Positional Vertigo: BPPV)

หนึ่งในสาเหตุของอาการ เวียนหัวบ้านหมุน ที่พบได้บ่อย ซึ่งสาเหตุนี้เกิดจากการที่ตะกอนแคลเซียม หรือหินปูนในหูชั้นในหลุดออกมาจากตำแหน่งเดิม ทำให้รู้สึกเวียนหัวทันทีเมื่อเคลื่อนไหว และเวียนหัวลดลงเมื่ออยู่กับที่ แต่อาการนี้จะเกิดขึ้นแบบฉับพลัน และเกิดขึ้นเพียง 1-5 นาที 

2. โรคน้ำในหูไม่เท่ากัน (Meniere’s Disease) 

อาการที่สันนิษฐานว่าเกิดจากปริมาณน้ำและแรงดันของน้ำในหูชั้นในที่เพิ่มขึ้นผิดปกติ จนไปรบกวนระบบการทรงตัว และส่งผลกระทบต่อระบบประสาทหู ส่งผลให้มีอาการเหล่านี้

• รู้สึกเวียนหัวบ้านหมุนตลอด 20 นาที – หลายชั่วโมง
• หูอื้อ ได้ยินน้อยลง หรือได้ยินเสียงดังวิ้งๆ ในหู
• อาจรู้สึกเวียนหัวมาก คลื่นไส้ พะอืดพะอม อย่างต่อเนื่อง

3. เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ (Vertebro-basilar insufficiency: VBI)

เกิดจากการอุดตันของหลอดเลือดแดงในสมองหรือหลอดเลือดในสมองตีบ อย่างก็ตามสาเหตุนี้อาจเกิดขึ้นได้น้อย หากมีอาการร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรงครึ่งซีก ชาครึ่งซีก มุมปากตก พูดไม่ชัด ควรรีบเข้าพบแพทย์โดยทันที

นอกจากสาเหตุหลักที่กล่าวไปแล้ว ยังมีสาเหตุอื่นๆ ที่เป็นปัจจัยของอาการบ้านหมุนอีก เช่น การทำงานหนัก พักผ่อนน้อย มีความเครียดและความวิตกกังวลสูง รวมทั้งการสูบบุหรี่ ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และคาเฟอีนเป็นประจำ ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการเวียนหัวบ้านหมุนได้เช่นกัน

อาการเวียนหัวบ้านหมุน แบบไหนที่พบได้บ่อย

อาการ เวียนหัวบ้านหมุน มักมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากการวิงเวียนศีรษะทั่วไป ซึ่งมักพบอาการดังนี้

• รู้สึกว่าสิ่งแวดล้อมหมุน หรือโคลงเคลงอย่างรุนแรง
• มีอาการ เวียนหัว คลื่นไส้ พะอืดพะอม หรืออาเจียน
• สูญเสียการทรงตัว มึนหัวตลอดเวลา โดยเฉพาะเมื่อขยับศีรษะ
• อาการกำเริบเมื่อ นอนราบแล้วเวียนหัว หรือลุกขึ้นจากที่นอนเร็วๆ

การจดบันทึกอาการ ความถี่ ระยะเวลา และสิ่งกระตุ้นที่ทำให้เกิดอาการ จะช่วยให้แพทย์วินิจฉัยได้ถูกต้องและรวดเร็วขึ้น

วิธีแก้เวียนหัวบ้านหมุน และบรรเทาอาการคลื่นไส้เบื้องต้น

เมื่อมีอาการบ้านหมุนกำเริบ สิ่งสำคัญที่สุด คือ การลดการเคลื่อนไหว เพื่อบรรเทาอาการ เวียนหัว คลื่นไส้ พะอืดพะอม และป้องกันการหกล้มอันนำไปสู่อุบัติเหตุร้ายแรง

1. หากรู้สึกเวียนหัวบ้านหมุน มึนหัว คลื่นไส้ ทรงตัวไม่อยู่ให้หยุดกิจกรรมทุกอย่างทันที หากทำได้ ให้นั่งตัวตรงบนพื้นราบหรือเก้าอี้ และพยายามมองจุดใดจุดหนึ่งนิ่งๆ ไว้ หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้อาการแย่ลง เช่น การหันหน้าเร็วๆ ก้ม หรือเงยหน้า
2. หากอาการรุนแรงมาก ให้นอนบนพื้นราบ ยกหัวนอนสูงโดยใช้หมอนรองศีรษะ 30-45 องศา และหยุดเคลื่อนไหวศีรษะจนกว่าอาการจะทุเลา 
3. พยายามสูดหายใจลึกๆ ช้าๆ เพื่อผ่อนคลาย ระหว่างนี้ให้หลีกเลี่ยงกลิ่นแรง เช่น น้ำหอม หรือควันบุหรี่ 
4. เมื่อความถี่ของอาการบ้านหมุนลดลง แต่ยังมึนหัว คลื่นไส้ พะอืดพะอม ให้พยายามจิบน้ำบ่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ หรือสามารถดื่มชาขิงเพื่อช่วยลดอาการคลื่นไส้ได้
5. สังเกตอาการร่วม หากพบว่ามีอาการ เช่น พูดไม่ชัด แขนหรือขา ชา อ่อนแรง ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที 
6. หากเคยมีประวัติโรคที่เกี่ยวข้องกับหูชั้นใน เช่น โรคน้ำหูไม่เท่ากัน หรือโรคหินปูนในหูชั้นในเคลื่อน แนะนำให้รับประทานยาประจำตัวก่อน หากอาการยังไม่ดีขึ้นให้รีบมาพบแพทย์

วิธีป้องกันอาการเวียนหัวบ้านหมุนในระยะยาว

การจัดการกับ อาการเวียนหัวบ้านหมุน ในระยะยาวต้องอาศัยการปรับพฤติกรรม และการเสริมสารอาหารที่ช่วยบำรุงระบบไหลเวียนโลหิตและระบบประสาท

• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารรสเค็มจัดหรือโซเดียมสูง เนื่องจากโซเดียมในปริมาณมากเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะบวมคั่งของของเหลวในหูชั้นในได้ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีภาวะผิดปกติของหูชั้นในอยู่แล้ว ซึ่งการบวมคั่งของของเหลวในหูชั้นในอาจทำให้เกิดแรงดันเพิ่มขึ้นและนำไปสู่อาการเวียนหัวบ้านหมุนอย่างรุนแรง รวมถึงทำให้หูอื้อ และการได้ยินลดลง ดังนั้น จึงควรควบคุมการได้รับปริมาณโซเดียมในอาหารให้ไม่เกิน 1,500-2,000 มิลลิกรัมต่อวัน
• หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น โดยการลดการดื่มแอลกอฮอล์ คาเฟอีน และงดสูบบุหรี่ เนื่องจากมีสารกระตุ้นระบบประสาท โดยคาเฟอีนเป็นสารกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้เซลล์ประสาทมีความไวต่อสิ่งกระตุ้นมากขึ้น อาจส่งผลกระทบต่อการทำงานของระบบการทรงตัวในหูชั้นใน รวมถึงจัดการความเครียดและการพักผ่อนให้เพียงพอ
• บริหารร่างกายแก้อาการบ้านหมุน โดยให้นั่งบนเตียงแล้ว ค่อยๆ โยกตัวให้หูข้างซ้ายแตะกับเตียงนอน นับ 1-20 แล้วลุกขึ้นนั่งตัวตรง หลังจากนั้นโยกตัวให้หูข้างขวาแตะกับเตียงนอน นับ 1-20 แล้วลุกขึ้นนั่งตัวตรง สลับข้างไปมาจนครบ 10 ครั้ง (แนะนำให้ทำตอนเช้า 10 ครั้ง และตอนเย็นอีก 10 ครั้ง)
• ออกกำลังกายและบริหารประสาททรงตัวอย่างสม่ำเสมอ เช่น การทำโยคะ พิลาทิส การยืนขาเดียว ฝึกท่าแพลงก์ เพื่อเสริมการทรงตัวและเพิ่มการไหลเวียนเลือด
• หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ เช่น ความเครียด ความวิตกกังวล สารก่อภูมิแพ้ต่าง ๆ และการพักผ่อนไม่เพียงพอ
• คนที่มีปัญหาเกี่ยวกับการทรงตัว อาจฝึกการทำกายภาพบำบัดภายใต้คำแนะนำของแพทย์/นักกายภาพบำบัด  โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคน้ำในหูไม่เท่ากัน เพื่อลดความถี่และความรุนแรงของการกำเริบของอาการ 
• บำรุงสมองและระบบประสาท โดยการรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ และอุดมไปด้วยโอเมก้า 3 วิตามินบี วิตามินดี แมกนีเซียม รวมไปถึงสามารถเสริมการรับประทานสารสกัดจากใบแปะก๊วย ซึ่งมีประโยชน์ในการช่วยลดอาการเวียนหัวได้ โดยมีส่วนช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปสมองและหูชั้นใน รวมทั้งมีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องเซลล์ประสาทจากความเสียหายได้อีกด้วย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเวียนหัวบ้านหมุน

Q : เวียนหัวบ้านหมุน รับประทานอะไรให้หาย?

A : การรักษาอาการเวียนหัวบ้านหมุนควรได้รับยาและการวินิจัฉัยจากแพทย์ เพื่อจำแนกโรคและประเมินความรุนแรง โดยแพทย์อาจให้ยาแก้เวียนหัว ยาแก้คลื่นไส้อาเจียนตามอาการ สำหรับคนที่อาการไม่รุนแรงมากและอยากลดความถี่ของอาการบ้านหมุน อาจเสริมการรับประทานสารสกัดจากใบแปะก๊วยวันละ 120-160 มก. จะช่วยให้อาการเวียนหัวบ้านหมุนลดลงได้ดีเช่นเดียวกับยาแก้เวียนหัว

อ่านต่อ : 10 ประโยชน์ของใบแปะก๊วย

Q : อาการบ้านหมุน หายเองได้ไหม?

A : อาการเวียนหัวบ้านหมุนบางชนิดสามารถหายเองได้ โดยเฉพาะที่เกิดจากหินปูนในหูชั้นในเคลื่อนอาจหายเองภายใน 1-2 สัปดาห์ แต่บางครั้งอาจกลับมาเป็นซ้ำ หากอาการไม่ดีขึ้นหรือรุนแรงขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อการรักษาที่เหมาะสม แต่หากอาการปวดรุนแรงและไม่หายไป หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรับการรักษาเฉพาะทาง

Q: หากเวียนหัวบ่อยเป็นช่วงๆ หรือมีอาการเป็นๆ หายๆ เกิดจากอะไร? 

A: หากเวียนหัวบ่อย มึนหัว วิงเวียนเป็นช่วงๆ ตลอดวัน อาจเกี่ยวข้องกับความเครียด ภาวะวิตกกังวล พบได้บ่อยในคนที่มีปัญหาไมเกรน มักเห็นได้ชัดเมื่อเหนื่อยหรือนอนไม่พอ