เพลาร์โกเนียม (Pelargonium) สมุนไพรแก้เจ็บคอ ไอ แน่นจมูก

ปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์จากสารสกัดธรรมชาติที่ช่วยบรรเทาอาการเจ็บคอ ไอ และแน่นจมูกมีให้เลือกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น ยาอมแก้เจ็บคอ ยาน้ำแก้ไอ หรือสเปรย์พ่นคอ ซึ่งส่วนใหญ่แล้วมักจะมีส่วนผสมของสารสกัดธรรมชาติ หรือสมุนไพรที่คุ้นเคยกันดีอย่าง มะนาว เปเปอร์มินต์ กระชายขาว หรือขิง ที่ให้ความรู้สึกสดชื่นและช่วยบรรเทาอาการได้ แต่ยังมีอีกหนึ่งสมุนไพรที่เริ่มมีการใช้ในแถบยุโรป คือ เพลาร์โกเนียม (Pelargonium) ซึ่งมีคุณสมบัติโดดเด่นไม่แพ้กัน โดยมีการศึกษาที่พบว่า พืชชนิดนี้มีส่วนช่วยลดระยะเวลาและความรุนแรงของอาการเจ็บคอ ไอ คัดแน่นจมูก จากโรคหวัดได้เป็นอย่างดี

สมุนไพรแก้เจ็บคอ Pelargonium คืออะไร?

เพลาร์โกเนียม (Pelargonium) หรือที่รู้จักกันในชื่อ เจอราเนียมแอฟริกัน เป็นพืชในตระกูล Geraniaceae พบได้ทั่วไปในที่ราบสูงของแอฟริกาใต้และเลโซโท โดยสายพันธุ์ที่ใช้ทางการแพทย์และมีการศึกษามากที่สุดคือ Pelargonium sidoides ซึ่งมีลักษณะเด่น คือ เป็นพืชล้มลุกที่มีหัวใต้ดิน และมีรากสีดำเข้มคล้ายหัวเผือก ส่วนที่ถูกนำมาใช้เป็นยาคือส่วนของรากพืช (Pelargonium sidoides root) ในอดีตชนพื้นเมืองในแอฟริกาใช้พืชชนิดนี้มานานหลายศตวรรษเพื่อรักษาโรคต่างๆ เช่น ท้องเสีย ไข้หวัด การติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบน การติดเชื้อที่ผิวหนัง และแม้กระทั่งวัณโรค จึงได้ชื่อว่าเป็น สมุนไพรแก้เจ็บคอ ไอ แน่นจมูก ซึ่งในปัจจุบันจะถูกนำมาผ่านกระบวนการสกัดจนได้สารสำคัญที่มีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาในปริมาณที่เข้มข้นและควบคุมได้

สารสำคัญที่พบในสารสกัดรากเพลาร์โกเนียมนั้นไม่ใช่แค่น้ำมันหอมระเหย แต่ประกอบด้วยสารออกฤทธิ์หลักในกลุ่ม Proanthocyanidins ซึ่งเป็นสารประกอบฟีนอลิก (Phenolic compounds) และ Coumarins โดยสารทั้ง 2 กลุ่มนี้มีคุณสมบัติที่เด่นชัดในการออกฤทธิ์ทางชีวภาพเพื่อยับยั้งแบคทีเรียและลดการอักเสบ ซึ่งแตกต่างจากพืชในตระกูลเดียวกันอย่างต้น เจอเรเนียม หรือ เจอเรเนียมไอวี่ ที่ปลูกเพื่อความสวยงามและสกัดกลิ่นหอม

Pelargonium มีประโยชน์ต่อระบบทางเดินหายใจอย่างไร

ประโยชน์ของสารสกัดรากเพลาร์โกเนียม มีงานวิจัยทางคลินิกพบว่า ช่วยในการย่นระยะอาการของโรคทางเดินหายใจส่วนบนได้ โดยเฉพาะอาการที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อไวรัสและแบคทีเรีย ซึ่งเป็นสาเหตุของหลอดลมอักเสบเฉียบพลันและไข้หวัดทั่วไป โดยมีส่วนช่วยให้อาการเหล่านี้ฟื้นตัวได้ดีขึ้น

อาการของไข้หวัด 

ไข้หวัดเกิดจากการติดเชื้อไวรัสในโพรงจมูกและไซนัส โดยทั่วไปจะสามารถหายได้เองในเวลาประมาณ 5-7 วันในผู้ใหญ่ และ 10-14 วันในเด็ก โดยมักมีอาการไข้ เจ็บคอ ระคายคอ ไอ จาม น้ำมูกไหล และคัดแน่นจมูก ซึ่งสารสกัดจากรากเพลาร์โกเนียมมีคุณสมบัติในการยับยั้งการเพิ่มจำนวนของไวรัสบางชนิดที่ก่อให้เกิดโรคทางเดินหายใจ เช่น ไวรัสโคโรนา (229E) ที่เป็นสาเหตุของไข้หวัด ไวรัสไข้หวัดใหญ่ (H1N1 และ H3N2) หรือ ไวรัส RSV เป็นต้น โดยมีการศึกษาพบว่าสามารถลดน้ำมูก เจ็บคอ คันคอ และไอได้ดีกว่ากลุ่มยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ ในช่วงวันที่ 1-5 ของการรักษา

อาการคัดแน่นจมูกจากเยื่อบุโพรงจมูกและไซนัสอักเสบ

อาการเยื่อบุโพรงจมูกและไซนัสอักเสบ มักมีอาการคัดแน่นจมูก หายใจไม่ค่อยออก จมูกตัน ซึ่งสารสกัดจากราก Pelargonium sidoides มีส่วนช่วยกระตุ้นการทำงานของขนในหลอดลมและจมูกให้สามารถขับสิ่งแปลกปลอมและสารคัดหลั่งออกไปจากระบบทางเดินหายใจได้ดียิ่งขึ้น จึงช่วยลดน้ำมูก และคัดแน่นจมูกได้ รวมถึงช่วยให้การรับกลิ่นดีขึ้นเมื่อใช้ต่อเนื่อง 7 วัน โดยอาการจะดีขึ้นตั้งแต่วันที่ 7 เป็นต้นไป

อาการเจ็บคอจากทอนซิลอักเสบ

เมื่อทอนซิลอักเสบมักมาพร้อมกับอาการเจ็บคออย่างรุนแรง และกลืนลำบาก ร่วมกับต่อมทอนซิลบวมแดง นอกจากนี้ อาจมีอาการอื่นๆ เช่น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัว หรือเสียงแหบ เป็นต้น การใช้สารสกัดจากรากเพลาร์โกเนียม 40 มิลลิกรัมต่อวัน มีส่วนช่วยให้อาการกลืนลำบาก เจ็บคอลดลง รวมถึงช่วยลดความรุนแรงของอาการและร่นระยะเวลาของอาการคอบวมแดง ไข้ ปวดให้สั้นลงได้อย่างน้อย 2 วัน และมีอาการดีขึ้นตั้งแต่วันที่ 4 โดยเฉพาะในเด็กวัย 6-10 ปี

อาการไอ เจ็บคอ จากหลอดลมอักเสบ

หลอดลมอักเสบส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัส และในบางกรณีเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย สารสำคัญในราก Pelargonium sidoides มีฤทธิ์ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรคไม่ให้เข้าไปเกาะติดกับเยื่อบุผิวในระบบทางเดินหายใจ ซึ่งจะช่วยลดการติดเชื้อที่เป็นสาเหตุของการอักเสบ จึงทำให้ความรุนแรงของอาการไอ เจ็บหน้าอก มีเสียงครืดคราด และหายใจดีขึ้น

อ่านต่อเพิ่มเติม : วิธีแก้เจ็บคอ บรรเทาอาการไอ ไอแห้ง และไอมีเสมหะ

ช่วยให้ภูมิคุ้มกันทำงานได้ดีขึ้น

สารสกัดจากสมุนไพรเพลาร์โกเนียมนอกจากจะต่อสู้กับเชื้อโรคโดยตรงแล้ว ยังช่วยในการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้ดีขึ้น โดยเฉพาะการกระตุ้นการผลิตสารภูมิคุ้มกัน (Interferons) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการต่อสู้กับการติดเชื้อจากไวรัส ซึ่งจะช่วยให้ร่างกายกำจัดเชื้อโรคได้เร็วขึ้น ลดระยะเวลาของการป่วย และลดความจำเป็นในการใช้ยาปฏิชีวนะในบางกรณีด้ว

การใช้ Pelargonium สำหรับแก้เจ็บคอ ไอ แน่นจมูก 

สารสกัดจากราก Pelargonium sidoides ในปัจจุบันได้มีการพัฒนาเพื่อใช้งานในรูปแบบ สเปรย์พ่นคอ หรือสเปรย์สมุนไพรแก้เจ็บคอ เพื่อใช้ควบคู่ไปกับการใช้ยาแผนปัจจุบันและใช้ทดแทนในผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น 

• คนที่แพ้ยาแก้หวัดบางชนิด หรือดื้อยาจากการใช้ยาพร่ำเพรื่อ
• คนที่มีความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ด้วยยา
• คนที่เจ็บคอมาก กลืนลำบาก คอแดง
• คนที่มีอาการ เจ็บคอ ไอ และมีอาการไข้หวัด คัดแน่นจมูกร่วมด้วย

โดยการใช้งานสามารถปรึกษาเภสัชกร หรือแพทย์ในกรณีอาการรุนแรงหรือมีโรคประจำตัวอื่นๆ อย่างไรก็ตาม ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองจาก อย. เพื่อความปลอดภัยในการใช้งาน

Pelargonium sidoides เป็นสมุนไพรธรรมชาติที่มีประโยชน์ในการช่วยให้ลดระยะของอาการเจ็บคอ ไอ และคัดแน่นจมูก ด้วยสารสำคัญ Proanthocyanidins และ Coumarins ที่มีกลไกการออกฤทธิ์แบบหลายทาง นอกจากนี้ ประโยชน์ของรากเพลาร์โกเนียมยังส่งเสริมการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้ตอบสนองต่อเชื้อโรคได้ดี จึงเรียกได้ว่าเป็น สมุนไพรแก้เจ็บคอ อีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับการดูแลสุขภาพทางเดินหายใจในปัจจุบัน