วิธีแก้เจ็บคอ ไอ ระคายคอ ด้วยสมุนไพรและสเปรย์พ่นคอ

Key takeaway / Summary of topic answer

อาการเจ็บคอและไอ สามารถเกิดได้จากการติดเชื้อหรือการระคายเคืองจากสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ การรักษาด้วยการใช้ยาแก้เจ็บคอ ยาพ่นคอ หรือสเปรย์พ่นคอสมุนไพรสามารถช่วยบรรเทาอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการเลือกใช้สูตรที่เหมาะสมกับอาการของแต่ละคน นอกจากนี้ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเช่นการหลีกเลี่ยงฝุ่น การเพิ่มความชื้นในอากาศ และการดูแลสุขภาพตนเอง เช่น การพักผ่อนให้เพียงพอ การดื่มน้ำมาก ๆ และหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ จะช่วยลดอาการและป้องกันการเกิดอาการเจ็บคอหรือไอในระยะยาว

อาการเจ็บคอ คืออาการที่รู้สึกเจ็บหรือรู้สึกระคายเคืองในลำคอ และมักรู้สึกเจ็บมากขึ้นเวลากลืน เนื่องจากมีการอักเสบบริเวณช่องคอ เช่น เนื้อเยื่อช่องคอ ต่อมทอนซิล เพดานอ่อน โคนลิ้น กล่องเสียง สาเหตุอาจเกิดได้จากการอักเสบทั้งที่ติดเชื้อ และไม่ติดเชื้อ หากไม่ทำความเข้าใจกับวิธีแก้เจ็บคออย่างถูกต้อง อาจลุกลามและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

สาเหตุของอาการเจ็บคอเกิดจากอะไร ?

สิ่งที่หลายคนมักเข้าใจผิดเกี่ยวกับอาการเจ็บคอ คืออาการดังกล่าวไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นจากการเป็นหวัดเสมอไป เพราะอาการเจ็บคอสามารถเกิดได้จาก 2 สาเหตุสำคัญ ได้แก่ การติดเชื้อ และไม่ติดเชื้อ ซึ่งแต่ละสาเหตุ มีรายละเอียดที่ควรรู้ ดังนี้

1. สาเหตุของอาการเจ็บคอที่เกิดจากการติดเชื้อ ในระบบทางเดินหายใจ

อาการเจ็บคอประเภทนี้เกิดจากการติดเชื้อไวรัส เช่น ไข้หวัด โรคไข้หวัดใหญ่ โรคคออักเสบ โรคกล่องเสียงอักเสบ โรคหลอดลมอักเสบ และที่ช่องคอมักมีอาการแดงเล็กน้อย ทำให้เกิดอาการอักเสบและเจ็บคอไม่มาก อาจมีอาการเป็นไข้ มีน้ำมูกใส และคัดจมูกร่วมด้วย ทั้งนี้ อาการเจ็บคอที่มีสาเหตุมาจากเชื้อไวรัสจะสามารถหายเองได้ภายใน 3-7 วัน โดยไม่ต้องรับประทานยาปฏิชีวนะ ถือเป็นสาเหตุของอาการเจ็บคอที่พบได้บ่อยที่สุด

นอกจากนี้ ยังมีอาการเจ็บคอที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคต่อมทอนซิลอักเสบ โรคไซนัสอักเสบ โรคคอตีบ ส่วนใหญ่จะมีอาการเจ็บคอ ครั่นเนื้อ ครั่นตัว มีไข้ต่ำ ๆ ไอ คัดจมูก น้ำมูกไหล บริเวณผนังลำคอด้านหลัง ลิ้นไก่ จะมีอาการอักเสบบวมแดงจนทำให้รู้สึกเจ็บคอมากกว่า

2. สาเหตุของอาการเจ็บคอที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ

อาการเจ็บคอในลักษณะนี้ มักเกิดจากการถูกกระตุ้นด้วยพฤติกรรมในชีวิตประจำวันหรือเกิดจากสิ่งแปลกปลอม เช่น ฝุ่น การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ การใช้เสียงที่ติดต่อกันนาน ๆ หรือการตะโกน จนทำให้เกิดการอักเสบและนำไปสู่การเจ็บคอในที่สุด และมักพบบ่อยในผู้ป่วยโรคกรดไหลย้อน เนื่องจากกรดทำให้เยื่อบุช่องคอเกิดการอักเสบ ทำให้มีอาการเจ็บคอแบบเป็น ๆ หาย ๆ ได้

รู้จักอาการไอ ภาวะที่มักมาพร้อมการเจ็บคอ

อาการไอ เป็นกลไกการตอบสนองอย่างหนึ่งของร่างกาย เริ่มต้นจากการที่มีสิ่งกระตุ้นการไอหรือมีสิ่งแปลกปลอมที่ทำให้ระคายเคืองในบริเวณระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ โพรงจมูก กล่องเสียง หลอดลม หรือปอด เพราะในอากาศมีสารก่อความระคายเคืองที่เป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจปะปนอยู่ เช่น ฝุ่น ควัน มลภาวะในอากาศ ขนสัตว์ การสูบบุหรี่ ละอองเกสร ไอระเหยจากสี น้ำหอม ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่มีกลิ่นฟุ้ง เชื้อโรค เชื้อรา เชื้อไวรัสต่าง ๆ ร่างกายจึงมีวิธีกำจัดสิ่งเหล่านั้นออกไปเพื่อลดอันตรายของทางเดินหายใจลง

โดยปกติระบบทางเดินหายใจจะมีเยื่อเมือกที่ผลิตของเหลวขึ้นมาช่วยเพิ่มความชุ่มให้กับทางเดินหายใจ แต่เมื่อเกิดการติดเชื้อร่างกายจะสร้างของเหลวมากขึ้นจนกลายเป็นเสมหะ เพื่อช่วยดักจับเชื้อโรคหรือสิ่งระคายเคืองออกไป โดยการไอจะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายขับเสมหะในทางเดินหายใจและปอดออกมานั่นเอง ดังนั้นจึงทำให้บางคนมีอาการไอและมีเสมหะร่วมด้วย

อาการไอแบ่งเป็นกี่ประเภท ?

อาการไอแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่

1. ไอแห้ง

มักมีอาการคันคอ ระคายเคืองภายในลำคอ และไม่มีสารคัดหลั่งอื่น ๆ หรือเสมหะออกมา อาจเกิดจากการติดเชื้อไวรัสที่ทำให้ลำคอระคายเคือง หรือจากสารระคายเคืองในอากาศ เช่น ควันบุหรี่ หรืออากาศแห้ง

2. ไอมีเสมหะ

มีของเหลวหรือเมือกเหนียวออกมาจากทางเดินหายใจ เรียกว่า เสมหะ ซึ่งร่างกายสร้างขึ้นมาเพื่อช่วยกำจัดสิ่งแปลกปลอมต่าง ๆ ที่เข้าไปในระบบทางเดินหายใจออกมา มักจะเกิดในกรณีที่ติดเชื้อทางเดินหายใจ เช่น ไข้หวัด หรือหลอดลมอักเสบ

ชนิดของอาการไอ

• ไอฉับพลัน มีระยะเวลาอาการไอน้อยกว่า 3 สัปดาห์ สาเหตุหลักเกิดจากการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบน เช่น หวัด ไซนัสอักเสบฉับพลัน คอ กล่องเสียง หรือหลอดลมอักเสบ มีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในหลอดลม หรือสัมผัสกับสารระคายเคืองในสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็นควันบุหรี่ ควันไฟ กลิ่นสเปรย์ แก๊ส หรือแม้แต่มลพิษทางอากาศ
• ไอเรื้อรัง มีระยะเวลาอาการไอมากกว่า 3 สัปดาห์ถึง 8 สัปดาห์ โดยสาเหตุหลักเกิดจากโรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ โรคไซนัสอักเสบเรื้อรังแล้วมีน้ำมูกไหลลงคอ โรคหืด โรคกรดไหลย้อน การใช้เสียงมากเกินไปจนทำให้สายเสียงอักเสบเรื้อรัง เนื้องอกบริเวณคอ กล่องเสียงหรือหลอดลม โรควัณโรคปอด ซึ่งผู้ป่วยบางรายอาจพบมากกว่าหนึ่งสาเหตุ ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่ต้องได้รับการตรวจหาสาเหตุและรักษาตามอาการ

ไม่ว่าจะเป็นการไอในลักษณะใด เมื่อเริ่มมีอาการไอ มักจะมีอาการเจ็บคอร่วมด้วย เป็นอาการเจ็บหรือรู้สึกระคายเคืองในลำคอ ซึ่งเกิดการอักเสบของเนื้อเยื่อบริเวณลำคอ ต่อมทอนซิล เพดานอ่อน กล่องเสียง หรือโคนลิ้น ส่งผลทำให้ยากต่อการกลืนน้ำหรืออาหารเพราะจะทำให้รู้สึกเจ็บ

วิธีแก้เจ็บคอและไออย่างถูกต้อง

โดยทั่วไป หากดูแลตัวเองเป็นอย่างดี อาการไอและเจ็บคอจะสามารถหายได้เองในระยะเวลาไม่เกิน 3 สัปดาห์ แต่ถ้าหากอาการไอและเจ็บคอรบกวนการใช้ชีวิต อาจต้องใช้วิธีแก้เจ็บคอเหล่านี้เป็นตัวช่วย

1. ดื่มน้ำสะอาดปริมาณมาก ๆ

วิธีแก้เจ็บคอที่ทำได้ง่ายแต่ได้ผลดีที่สุดวิธีหนึ่ง คือ ดื่มน้ำอุณหภูมิปกติหรือน้ำอุ่น อย่างน้อยวันละ 8-10 แก้ว เพื่อช่วยสร้างความชุ่มชื้นให้แก่เยื่อบุลำคอที่กำลังอักเสบ ลดอาการเจ็บคอและระคายคอ นอกจากนี้ ความร้อนจากน้ำอุ่นยังช่วยละลายเสมหะได้ด้วย หรือจะจิบน้ำอุ่นผสมน้ำผึ้งและมะนาว ก็ทำให้รู้สึกชุ่มคอและหายเจ็บคอได้เช่นกัน

2. เพิ่มความชื้นในอากาศ

การนอนห้องแอร์หรืออยู่ในห้องแอร์ทั้งวัน ยิ่งทำให้มีอาการไอกำเริบมากขึ้น เนื่องจากภายในห้องมีความชื้นต่ำ จึงกระตุ้นให้เกิดการหดตัวของหลอดลม ทำให้เกิดอาการไอมากขึ้น ควรรักษาระดับความชื้นภายในห้องอย่างเหมาะสมด้วยเครื่องทำความชื้น ช่วยให้ระบบทางเดินหายใจชุ่มชื้นขึ้นได้

3. หลีกเลี่ยงการไปในพื้นที่ที่มีฝุ่นละอองเยอะ

หลีกเลี่ยงการไปในสถานที่แออัด มีฝุ่นละอองหรือมลพิษต่าง ๆ เพราะในสถานที่เหล่านี้มีสารที่ก่อให้เกิดอาการระคายเคืองทางจมูกและลำคอปริมาณมาก เมื่อสูดดมฝุ่น ควันเข้าไปก็ยิ่งทำให้เกิดการระคายเคืองมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ที่แพ้ฝุ่น แพ้ควัน ยิ่งต้องระวังเป็นพิเศษ ควรสวมหน้ากากอนามัยป้องกันเอาไว้ เพื่อป้องกันไม่ให้หายใจเอาฝุ่นและควันเข้าไปในร่างกาย

4. งดสูบบุหรี่หรือหลีกเลี่ยงควันบุหรี่

สำหรับใครที่สูบบุหรี่แล้วมีอาการไอ ควรงดสูบโดยเด็ดขาด เพราะนอกจากการสูบบุหรี่จะทำให้เกิดการระคายคอและเจ็บคอแล้ว ยังก่อให้เกิดโรคอื่น ๆ อีกมากมาย และแม้จะไม่ได้สูบเอง ก็ไม่ควรอยู่ใกล้ผู้ที่สูบบุหรี่ เนื่องจากควันบุหรี่มือสองก็มีอันตรายไม่แพ้กัน

5. ใช้ยาแก้เจ็บคอหรือยาแก้ไอตามคำแนะนำของเภสัชกร

การรักษาอาการไอหรือระคายคอด้วยยา เป็นวิธีแก้เจ็บคอที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งในปัจจุบัน ยากลุ่มนี้มีให้เลือกหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นยาแก้เจ็บคอ ยาที่มีฤทธิ์กดอาการไอ หรือยาอื่น ๆ ตามคำแนะนำของแพทย์และเภสัชกร แต่การใช้ยามีข้อควรระวังด้านผลข้างเคียง โดยเฉพาะยากลุ่มที่ทำให้ง่วงนอน จึงอาจพิจารณาเลือกใช้ยาแก้เจ็บคอและยาแก้ไอที่ทำจากสมุนไพรธรรมชาติ ช่วยให้ชุ่มคอ บรรเทาอาการระคายคอได้ดีไม่แพ้กัน

ยาแก้เจ็บคอและยาพ่นคอมีกี่แบบ เลือกใช้ต่างกันอย่างไร ?

เมื่อเรามีอาการเจ็บคอ หรือไอ การเลือกใช้ยาให้เหมาะสมเพื่อบรรเทาอาการและเร่งการฟื้นตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพเป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งยาแก้เจ็บคอ ยาแก้ไอแบบพ่น หรือสเปรย์แก้เจ็บคอ มีให้เลือกหลายประเภท โดยแต่ละประเภทจะมีคุณสมบัติที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับสาเหตุของอาการ โดยยาแต่ละแบบมีลักษณะเด่น ดังนี้

• ยาแก้เจ็บคอชนิดรับประทาน : มีหลากหลายประเภท เช่น ยาแก้ปวดลดอักเสบ ยาขยายหลอดลม ยาแก้แพ้ และยาปฏิชีวนะ ซึ่งแต่ละประเภทมีข้อดีและการใช้งานที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับอาการที่เป็น
• ยาอมแก้เจ็บคอและยาอมแก้ไอ : มีทั้งชนิดที่เป็นยาชาเฉพาะที่และชนิดสมุนไพร เช่น ชะเอมเทศ น้ำผึ้ง  วิธีนี้เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการระคายเคืองคอเป็นหลัก
• สเปรย์พ่นคอหรือยาพ่นแก้ไอ : ทางเลือกที่สะดวกและบรรเทาอาการเจ็บคอได้อย่างรวดเร็ว โดยการพ่นสารที่ช่วยให้ความชุ่มชื้นและลดการอักเสบเข้าไปในลำคอโดยตรง

ข้อดีของการใช้สเปรย์พ่นคอลดอาการเจ็บคอ และไอ

การใช้สเปรย์พ่นคอสมุนไพร ช่วยให้สารสำคัญจากสมุนไพรไปบรรเทาอาการเจ็บคอและไอได้ตรงจุด โดยการฉีดพ่นสารไปยังบริเวณที่มีอาการระคายเคืองในลำคอและช่องปาก สารสกัดจากสมุนไพรต่าง ๆ ช่วยสมานแผลและบรรเทาการระคายเคือง ทำให้คอชุ่มชื้นและลดอาการไอได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เมื่อมีอาการเจ็บคอ ไอแห้ง หรือไอมีเสมหะ การฉีดพ่นสเปรย์สมุนไพร 1-2 ครั้ง สามารถช่วยบรรเทาอาการและลดความรู้สึกไม่สบายในคอได้ดีขึ้น และเนื่องจากเป็นสารสกัดจากธรรมชาติ จึงปลอดภัยสูง สามารถใช้ได้ต่อเนื่องโดยไม่ทำให้เกิดการแพ้หรือระคายเคืองใด ๆ

เลือกสเปรย์พ่นคอแก้ไอยี่ห้อไหนดีพิจารณาจากอะไรบ้าง ?

การเลือกสเปรย์พ่นคอหรือแก้ไอที่เหมาะสมไม่ใช่แค่การดูยี่ห้อ แต่ยังต้องพิจารณาถึงอาการหลักที่เกิดขึ้น โดยการเลือกสูตรที่ตรงกับอาการจะช่วยให้สามารถบรรเทาอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด นอกจากนี้ การพิจารณาส่วนผสมและรูปแบบการใช้งานก็เป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้ามเช่นกัน

เลือกจากอาการหลักของเรา : ถ้าเจ็บคอ คออักเสบมาก หรือคอแห้งจากการพูดเยอะ ควรเลือกสูตรที่เน้นลดการอักเสบและให้ความชุ่มชื้นเป็นพิเศษ

เลือกจากส่วนผสม : การเลือกส่วนผสมของสเปรย์พ่นคอที่มีสมุนไพรหรือน้ำผึ้ง จะช่วยบรรเทาอาการระคายเคืองในคอได้ดี และต้องหลีกเลี่ยงส่วนผสมที่แพ้ด้วย

เลือกจากรูปแบบขวดและการใช้งาน : เลือกขวดที่มีขนาดพอเหมาะ น้ำหนักเบา หัวสเปรย์สามารถหมุนได้ เพื่อให้ใช้งานได้สะดวกทุกเวลาที่ต้องการ

ข้อควรระวังในการใช้สเปรย์พ่นคอ

การใช้ยาพ่นคอควรปฏิบัติตามคำแนะนำบนฉลากอย่างเคร่งครัด และควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้งในกรณีที่มีการใช้ในเด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ และหญิงให้นมบุตร 

สมุนไพรธรรมชาติช่วยบรรเทาอาการไอ เจ็บคอ

วัตถุดิบจากธรรมชาติที่ช่วยบรรเทาอาการไอและเจ็บคอมีหลากหลายชนิด บางชนิดมีคุณสมบัติช่วยฆ่าเชื้อแบคทีเรียและเชื้อไวรัสในลำคอ อีกทั้งยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นในลำคอ ทำให้รู้สึกชุ่มคอเพิ่มขึ้นด้วย หากเลือกใช้สเปรย์พ่นคอที่มีส่วนผสมของสมุนไพร 100% จะยิ่งเพิ่มความปลอดภัย สามารถใช้ได้บ่อยครั้งและต่อเนื่อง โดยไม่ต้องกังวลเรื่องสารตกค้างในร่างกาย

1. สารสกัดจากดอกคาโมมายล์

ดอกคาโมมายล์ เป็นดอกไม้สมุนไพรในตระกูลเดียวกับเดซี่ มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ช่วยฆ่าเชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย เชื้อราในช่องปากและลำคอ มีส่วนช่วยลดอาการอักเสบ บวมแดง จึงช่วยลดอาการเจ็บคอได้ และยังลดอาการแพ้ระคายเคืองอันเป็นสาเหตุที่ทำให้รู้สึกคันคอ ระคายคอ และอาการไอ

2. โพรโพลิส

เป็นส่วนหนึ่งของรังผึ้ง มีส่วนช่วยลดอาการอักเสบ บวมแดงในลำคอ จึงสามารถบรรเทาอาการเจ็บคอได้ นอกจากนี้ยังมีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย และเชื้อราได้อย่างยาวนาน

3. น้ำผึ้ง

อีกหนึ่งของธรรมชาติที่อุดมด้วยสารอาหารต่าง ๆ มีสรรพคุณที่ดีมากมาย โดยเฉพาะช่วยต้านเชื้อแบคทีเรีย ลดอาการหลอดลมอักเสบ จึงช่วยบรรเทาอาการเจ็บคอ ไอมีเสมหะ และยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นในลำคอทำให้รู้สึกชุ่มคอเพิ่มขึ้นด้วย

4. สารสกัดจากว่านหางจระเข้

พืชสมุนไพรที่รู้จักกันดี มีสรรพคุณช่วยสมานแผล เพราะเมื่อเริ่มมีแผลในลำคอ อาจทำให้รู้สึกแสบ จึงมีส่วนช่วยลดอาการเจ็บคอ และเพิ่มความชุ่มชื้นในลำคอได้

5. สารสกัดจากรากชะเอมเทศ

พืชท้องถิ่นในประเทศตอนกลางทวีปเอเชีย มีสรรพคุณในการดึงเสมหะและขับเสมหะได้ดี ช่วยลดอาการไอและระคายคออันมีสาเหตุจากการแพ้ และด้วยรสหวานของรากชะเอมเทศยังช่วยให้ชุ่มคอ ควบคู่กับลดการอักเสบได้ด้วย

6. เปปเปอร์มินต์

น้ำมันหอมระเหยที่สกัดได้จากพืชสมุนไพร มีกลิ่นและรสชาติหอมเย็น ช่วยบรรเทาอาการไอ ระคายคอ ทำให้รู้สึกสดชื่นและชุ่มคอ อีกทั้งยังช่วยละลายเสมหะได้ดีอีกด้วย

7. ยูคาลิปตัส

สกัดเป็นน้ำมันหอมระเหย ช่วยบรรเทาอาการไอ มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อ ต้านการอักเสบ ขยายหลอดลม และละลายเสมหะ ทำให้รู้สึกชุ่มคอและลดอาการคันระคายคอได้ดี

นอกจากจะใช้ยาแก้เจ็บคอหรือสเปรย์พ่นคอแล้ว อย่าละเลยการดูแลตัวเองเมื่อมีอาการเจ็บคอและไอร่วมกับอาการไข้ โดยเริ่มจากการพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ เสริมด้วยวิตามินเสริมภูมิคุ้มกัน และอย่าลืมออกกำลังกายเป็นประจำ เพื่อช่วยให้ร่างกายฟื้นฟูและสร้างภูมิคุ้มกันได้อย่างเต็มที่

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีแก้เจ็บคอ (FAQs)