Key takeaway / Summary of topic answer
อาการแพ้อาหารทะเล เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองผิดปกติและหลั่งสารฮิสตามีนเพื่อต่อต้านโปรตีนในสัตว์น้ำ ไม่ใช่อาการอาหารเป็นพิษ ซึ่งภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในวัยผู้ใหญ่และอาจเป็นตลอดชีวิต โดยโปรตีนก่อภูมิแพ้ในกลุ่มสัตว์น้ำมีเปลือกและปลาจะแตกต่างกัน ผู้ที่มีประวัติแพ้จึงควรระวังการปนเปื้อนข้ามในกระบวนการทำอาหาร เครื่องปรุง และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร หากมีอาการแพ้เบื้องต้น เช่น ผื่นคัน ลมพิษ หรือปากบวม สามารถบรรเทาได้ด้วยยาต้านฮิสตามีน แต่หากเกิดภาวะแพ้รุนแรงเฉียบพลัน หรือมีอาการแพ้แฝงจากการออกกำลังกาย (FDEIA) เช่น หายใจลำบาก หน้ามืด หรือความดันตก ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการรักษาทันที
มีคนจำนวนไม่น้อยที่เดินเข้าร้านอาหารทะเลเพื่อเพลิดเพลินกับซีฟู้ดสด ๆ และน้ำจิ้มรสเด็ด แต่กินไปได้ไม่ทันไร กลับมีอาการแพ้อาหารทะเล ผื่นขึ้น คันคะเยอ ปากบวมเจ่อ จนต้องส่งโรงพยาบาลกลางคัน ความสุขพังทลายลงในพริบตา
หลายคนอาจคิดว่าอาการแพ้เป็นเรื่องไกลตัว หรือมีความเชื่อฝังใจว่าตอนเด็กเคยกินได้ โตมาก็ต้องกินได้ แต่ในความเป็นจริง ร่างกายของเราสามารถเกิดอาการแพ้อาหารทะเลขึ้นมาอย่างกะทันหันได้ทุกเมื่อ แม้จะไม่เคยมีประวัติแพ้มาก่อนก็ตาม
อาการแพ้อาหารทะเลไม่ได้เกิดจากอาหารมีพิษหรือความไม่สะอาด แต่เกิดจากความผิดพลาดของระบบภูมิคุ้มกัน (Immune System) ที่มองว่าโปรตีนบางชนิดในอาหารทะเลเป็นสิ่งแปลกปลอมหรืออันตรายต่อร่างกาย
เมื่อเรากินอาหารทะเลที่มีโปรตีนชนิดนั้นเข้าไป ร่างกายจึงตอบสนองด้วยการสร้างแอนติบอดี (IgE) และกระตุ้นให้เซลล์หลั่งสารเคมีที่เรียกว่าฮิสตามีน (Histamine) ออกมาอย่างรวดเร็วเพื่อต่อต้านโปรตีนเหล่านั้น ซึ่งสารฮิสตามีนนี่เอง ที่เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาแพ้ เช่น ผื่นแพ้ ลมพิษ ปากบวม หรืออาการหลอดลมตีบจนหายใจไม่ออก
บางคนอาจสงสัยว่าทำไมตัวเองกินปลาแซลมอนได้สบาย ๆ แต่พอกินกุ้งแค่ตัวเดียวกลับแพ้รุนแรง นั่นเป็นเพราะชนิดของโปรตีนที่กระตุ้นให้เกิดอาการแพ้นั้นแตกต่างกันนั่นเอง
ดังนั้น หากคุณแพ้โปรตีนในกลุ่มสัตว์น้ำมีเปลือก ก็ไม่ได้หมายความว่าคุณจะต้องแพ้ปลาทะเลไปด้วยเสมอไป แต่ก็ควรระมัดระวังเรื่องการปนเปื้อนข้าม หากมีการปรุงอาหารด้วยอุปกรณ์เดียวกัน
คนส่วนใหญ่มักคิดว่าโรคภูมิแพ้อาหารต้องเป็นมาตั้งแต่กำเนิด แต่ในทางการแพทย์พบว่า อาการแพ้อาหารทะเลส่วนใหญ่มักเพิ่งมาแสดงอาการในวัยผู้ใหญ่ ที่น่ากังวลคือ เมื่อระบบภูมิคุ้มกันเริ่มต่อต้านโปรตีนเหล่านี้แล้ว อาการแพ้มักจะเป็นไปตลอดชีวิต และไม่ค่อยมีโอกาสหายขาดเหมือนการแพ้นมวัวหรือไข่ในเด็กทารก ดังนั้น หากคุณเพิ่งเริ่มมีอาการคันยิบ ๆ หรือปากบวมหลังกินกุ้งในวัย 30+ อย่าชะล่าใจคิดว่าเป็นแค่เรื่องบังเอิญ หรือแค่ตุ่มมดกัดเด็ดขาด เพราะนี่อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการแพ้อาหารทะเลในวัยผู้ใหญ่ได้
ศึกษาข้อมูลยาแก้แพ้อาหารทะเลเพื่อเตรียมรับมือเบื้องต้น
ปฏิกิริยาการแพ้สามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็วภายในไม่กี่นาที หรืออาจทิ้งช่วงไปจนถึง 2 ชั่วโมงหลังจากการรับประทานอาหาร เราสามารถแบ่งอาการที่แสดงออกตามระดับความรุนแรงเพื่อให้ง่ายต่อการประเมินและรับมือได้ ดังนี้
ภาวะแพ้อาหารจากการออกกำลังกาย (Food-Dependent Exercise-Induced Anaphylaxis: FDEIA) คือภาวะที่หากรับประทานอาหารทะเลแล้วนั่งพักผ่อนเฉย ๆ ร่างกายจะไม่มีปฏิกิริยาใด ๆ แต่ถ้ารับประทานแล้วไปออกกำลังกาย หรือทำกิจกรรมที่ใช้แรงมากภายใน 2 ชั่วโมง จะเกิดปฏิกิริยาแพ้รุนแรงเฉียบพลันทันที เนื่องจากอัตราการเต้นของหัวใจและการไหลเวียนเลือดที่เพิ่มขึ้น ไปกระตุ้นให้ร่างกายดูดซึมสารก่อภูมิแพ้เข้าสู่กระแสเลือดอย่างรวดเร็ว
หากกินอาหารทะเลแล้วมีอาการต่อไปนี้ ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด เพราะนี่คือภาวะแพ้รุนแรงเฉียบพลันที่อันตรายถึงชีวิต
เมื่อเกิดเหตุไม่คาดฝัน การตั้งสติและรู้ว่าหากแพ้อาหารทะเลต้องรักษาเบื้องต้นอย่างไร คือสิ่งสำคัญที่สุดที่จะช่วยลดความรุนแรงของอาการได้
เบื้องต้นสามารถใช้ยาแก้แพ้กลุ่ม Antihistamine เพื่อบล็อกการทำงานของสารฮิสตามีนในร่างกาย และบรรเทาอาการผื่นคัน ลมพิษ ปากบวม หรืออาการคัดจมูกได้ โดยควรอ่านคำเตือนในฉลากและเอกสารกำกับยาก่อนใช้ หากอาการไม่ดีขึ้นควรรีบพบแพทย์
ยาแก้แพ้ชนิดเม็ดไม่สามารถรักษาภาวะช็อกรุนแรงเฉียบพลันได้ ผู้ป่วยบางรายจึงต้องพกยาฉีด Epinephrine ติดตัว หากผู้ป่วยมีอาการหลอดลมตีบ หายใจไม่ออก สิ่งที่ต้องทำทันทีคือจัดให้ผู้ป่วยนอนราบ ยกขาสูงเพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมอง และนำตัวส่งห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด
อ่านข้อมูลเกี่ยวกับยาแก้แพ้กลุ่ม Antihistamines เพิ่มเติม
การกินปลาแล้วผื่นขึ้น อาจไม่ได้แปลว่าคุณแพ้โปรตีนปลาเสมอไป แต่อาจเกิดจากอาหารเป็นพิษจากฮิสตามีนได้ ส่วนมากมักมีสาเหตุจากการกินปลาที่ไม่สด มีการสะสมของสารฮิสตามีนจากแบคทีเรีย และเกิดกับทุกคนที่รับประทานอาหารจานเดียวกัน
ความเชื่อที่ว่าหากแพ้อาหารทะเล ห้ามฉีดสารทึบรังสีหรือทำ CT Scan ถือเป็นความเข้าใจผิดที่ส่งต่อกันมานาน การแพ้อาหารทะเลคือการที่ภูมิคุ้มกันแพ้โปรตีนในเนื้อสัตว์ ไม่ใช่การแพ้สารไอโอดีน ดังนั้น ผู้ที่แพ้อาหารทะเลจึงสามารถรับการฉีดสารทึบรังสีเพื่อทำ CT Scan ได้ตามปกติ
อาการแพ้อาหารทะเลเป็นภาวะที่อาจเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน ดังนั้น การมีสติ รู้จักสังเกตความผิดปกติของร่างกาย และเข้าใจวิธีการรักษาเบื้องต้นอย่างถูกต้อง คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยปกป้องตัวคุณเองและคนใกล้ชิดให้ปลอดภัย
สำหรับผู้ที่เคยมีประวัติแพ้ในระดับเบา การเตรียมความพร้อมด้วยการพกยาแก้แพ้อาหารทะเลติดกระเป๋าไว้เสมอ ถือเป็นความอุ่นใจในการใช้ชีวิตประจำวัน โดยควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อเลือกยาแก้แพ้แบบไม่ง่วงที่เหมาะสมกับอาการของตนเองเสมอ ติดตามเคล็ดลับดูแลสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่ MEGA We care
คำเตือน : โปรดอ่านคำเตือนในฉลากและเอกสารกำกับยาก่อนใช้ หากมีอาการแพ้รุนแรงห
A: สำหรับอาการระดับเบาถึงปานกลาง เช่น ผื่น ลมพิษ หรือปากบวม มักจะบรรเทาลงภายใน 24-48 ชั่วโมง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและการตอบสนองของร่างกายแต่ละบุคคล แต่หากมีอาการทางระบบทางเดินอาหารร่วมด้วย เช่น ถ่ายเหลว อาจใช้เวลา 2-3 วัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปริมาณสารก่อภูมิแพ้ที่รับประทานเข้าไปและการตอบสนองของร่างกายแต่ละบุคคล
A: ไม่แนะนำอย่างยิ่ง การรับประทานยาแก้แพ้ล่วงหน้าไม่สามารถป้องกันการเกิดภาวะช็อกรุนแรง (Anaphylaxis) ได้ และยาอาจไปบดบังอาการแพ้ในระยะเริ่มต้น ทำให้ผู้ป่วยชะล่าใจและเข้ารับการรักษาล่าช้าจนกลายเป็นอันตรายถึงชีวิต
A: สำหรับผู้ที่มีอาการแพ้ในระดับเบาถึงปานกลาง เช่น ผื่นคัน ลมพิษ ปากบวมตึงเล็กน้อย สามารถใช้ยาต้านฮิสตามีนเพื่อบรรเทาอาการได้ แต่หากมีอาการรุนแรง เช่น หายใจไม่ออก จะต้องใช้ยาฉีด Epinephrine โดยแพทย์ในโรงพยาบาลเท่านั้น
A: สามารถทำการทดสอบได้ 2 วิธีหลัก คือ การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Prick Test) ซึ่งจะทราบผลได้รวดเร็ว และการเจาะเลือดเพื่อตรวจหาระดับภูมิคุ้มกันจำเพาะ (IgE) ต่อโปรตีนในอาหารทะเลชนิดต่าง ๆ
A: มีโอกาสสูงมากที่จะแพ้ทั้งคู่ เพราะโปรตีนที่ชื่อว่าโทรโปไมโอซิน (Tropomyosin) เป็นโปรตีนโครงสร้างกล้ามเนื้อที่พบได้ในสัตว์น้ำมีเปลือกทุกชนิด ไม่ว่าจะอาศัยอยู่ในน้ำจืดหรือน้ำเค็มก็ตาม
เพื่อนคู่คิดที่พร้อมดูแลสุขภาพแบบองค์รวมไปกับคุณ เรามุ่งมั่นส่งมอบความรู้ที่ถูกต้อง ทันสมัย และผ่านการกลั่นกรองจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ พร้อมถ่ายทอดด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย เพื่อให้คุณนำไปปรับใช้ดูแลตัวเองและคนที่คุณรักในชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ ตอบโจทย์การสร้างรากฐานสุขภาพที่ดีสำหรับทุกคนในทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืน
ยาแก้แพ้ กับเรื่องที่ต้องรู้
รคภูมิแพ้แก้ได้ เรื่องง่ายๆ ที่ใครก็คิดว่ายาก
หลักการกินสมุนไพรฟ้าทะลายโจรเพื่อรักษาโรคโควิด-19 และโรคหวัด