ฮอร์โมนเอสโตรเจน ทำไมสำคัญกับผู้หญิง

ฮอร์โมนเพศหญิง
ฮอร์โมน เอสโตรเจน (Estrogen) สำคัญกับผู้หญิงอย่างไร

เอสโตรเจน (Estrogen) ฮอร์โมนที่สำคัญต่อผู้หญิง

Key takeaway / Summary of topic answer

ฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) ฮอร์โมนเพศที่มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกายผู้หญิง ทั้งด้านสรีระ ระบบกระดูก ระบบประสาทและอารมณ์ รวมถึงระบบหัวใจและหลอดเลือด เมื่อก้าวเข้าสู่วัย 40 ปีขึ้นไป ระดับฮอร์โมนจะเริ่มลดลงอย่างชัดเจน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและจิตใจ การดูแลสุขภาพให้สมดุลควรเริ่มจากการปรับไลฟ์สไตล์ ได้แก่ นอนหลับอย่างมีคุณภาพ จัดการความเครียด ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ สำหรับสารสกัดจากจมูกถั่วเหลืองที่มีสารไอโซฟลาโวนซึ่งมีโครงสร้างคล้ายเอสโตรเจนนั้น มีงานวิจัยหลายชิ้นศึกษาถึงบทบาทในผู้หญิงวัยทองอย่างต่อเนื่อง สำหรับการรักษาด้วยฮอร์โมนทดแทน (HRT) ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น และไม่ควรซื้อยามารับประทานเองโดยเด็ดขาด

Table of Contents

    เอสโตรเจน (Estrogen) คือ ฮอร์โมนเพศที่มีทั้งผู้หญิงและผู้ชาย แต่ผู้หญิงจะมีมากกว่าผู้ชาย โดยทำหน้าที่เป็นฮอร์โมนสำคัญในการสร้างลักษณะเฉพาะทางกายภาพของผู้หญิง ทั้งเรื่องของผิวพรรณที่เรียบเนียน เปล่งปลั่ง หน้าอกที่เต่งตึง รวมถึงสะโพกที่ผายได้รูปสวยงาม

    เมื่อผู้หญิงมีอายุเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อก้าวเข้าสู่วัยทอง (Menopause) หรือมีอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป มักเกิดการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและอาการไม่พึงประสงค์ต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต เช่น อาการร้อนวูบวาบ นอนไม่หลับ ตื่นกลางดึก หงุดหงิดง่าย ผิวแห้ง และผิวมีความเต่งตึงลดลง ซึ่งเป็นผลกระทบที่เกิดขึ้นเมื่อ ฮอร์โมนเอสโตรเจนต่ำลง

    ฮอร์โมนเอสโตรเจน คืออะไร และสำคัญอย่างไร

    เอสโตรเจน (Estrogen) เป็นฮอร์โมนเพศหญิงที่ผลิตจากรังไข่ ต่อมหมวกไต และเนื้อเยื่อไขมัน แม้ว่าทั้งผู้หญิงและผู้ชายจะมีฮอร์โมนชนิดนี้ แต่ผู้หญิงจะมีในระดับที่สูงกว่ามาก โดยทำหน้าที่ควบคุมการเจริญเติบโตและการทำงานของอวัยวะสืบพันธุ์ ได้แก่ 

    1. ด้านรูปลักษณ์และสรีระ ฮอร์โมนเอสโตรเจน จะเป็นตัวกำหนดลักษณะเฉพาะทางกายภาพของผู้หญิง ได้แก่

    • รักษาความชุ่มชื้นของเยื่อบุช่องคลอด
    • ควบคุมวงจรประจำเดือนให้เป็นปกติ
    • กระตุ้นการเจริญเติบโตของอวัยวะสืบพันธุ์ในวัยรุ่น
    • ทำให้สะโพกผาย หน้าอกพัฒนาเต็มที่

    ผู้หญิงแต่ละคนมีระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่แตกต่างกัน ผู้หญิงที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจนในร่างกายอยู่มากจะมีลักษณะที่บ่งบอกความเป็นผู้หญิงไว้อย่างชัดเจนโดยเฉพาะผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ ในขณะเดียวกันผู้หญิงที่มี เอสโตรเจนน้อย อาจมีลักษณะของผู้ชายปรากฏให้เห็นชัดกว่า หรือในวัยทองอาจทำให้ช่องคลอดแห้ง หน้าอกหย่อนคล้อย ผิวแห้ง เป็นต้น

    2. ด้านระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ โดยฮอร์โมนเอสโตรเจนมีความสำคัญต่อการควบคุมเมตาบอลิซึมของแคลเซียม ช่วยเพิ่มการดูดซึมแคลเซียม และลดการสลายตัวของมวลกระดูก ทำให้กระดูกมีความหนาแน่นและแข็งแรง จากการศึกษาพบว่าผู้หญิงหลังวัยหมดประจำเดือนมีความเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุนสูงขึ้น 3-5 เท่า เนื่องจากระดับเอสโตรเจนที่ลดลงอย่างรวดเร็ว

    3. ด้านระบบประสาทและอารมณ์ 

    • ช่วยในการทำงานของสมองด้านความจำและสมาธิ
    • รักษาสมดุลทางอารมณ์ ลดความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า
    • ช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ในผู้หญิงวัยทำงาน

    4. ด้านระบบหัวใจและหลอดเลือด

    • ควบคุมระดับไขมันในเลือด โดยลดคอเลสเตอรอลชนิดร้าย (LDL-Cholesterol) และเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลชนิดดี (HDL-Cholesterol) 
    • ลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด
    ระดับฮอร์โมน เอสโตรเจน ต่ำ

    เอสโตรเจนต่ำ อาการเป็นอย่างไร

    เนื่องจากฮอร์โมนเอสโตรเจนมีผลต่อระบบร่างกายในหลายด้าน แต่เมื่อผู้หญิงมีอายุมากขึ้นหรือฮอร์โมนไม่สมดุล จะทำให้ระดับเอสโตรเจนต่ำลงและเกิดอาการที่สังเกตได้ ดังนี้

    • อาการร้อนวูบวาบ (Hot Flashes) มีความรู้สึกร้อนขึ้นอย่างกะทันหันบริเวณใบหน้า ลำคอ และหน้าอก ตามมาด้วยเหงื่อออกมากในตอนกลางคืน
    • ความผิดปกติของการนอนหลับ นอนไม่หลับ (Insomnia) หรือหลับไม่สนิทจากการรบกวนจากอาการร้อนวูบวาบ
    • การเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน วิตกกังวล และมีโอกาสเกิดภาวะซึมเศร้าสูงขึ้น
    • ปัญหาผิวพรรณและช่องคลอด ผิวแห้งคัน ผมร่วง และช่องคลอดแห้ง 
    • ผู้หญิงก่อนวัยหมดประจำเดือนมีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจต่ำกว่าผู้ชายในวัยเดียวกัน เนื่องจากฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดต่ำลง

    นอกจากนี้ ในระยะยาวอาจส่งผลให้ความหนาแน่นของกระดูกลดลง เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุนและกระดูกหัก รวมถึงเสี่ยงต่อโรคเบาหวานประเภท 2 โรคหัวใจและหลอดเลือดได้อีกด้วย

    การปรับสมดุลฮอร์โมน เอสโตรเจน ทำได้อย่างไร

    จะเห็นได้ว่าอายุที่เพิ่มขึ้นมีความสัมพันธ์กับระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลง โดยเฉพาะเมื่อผู้หญิงก้าวเข้าสู่อายุ 40 ระดับของฮอร์โมนจะเริ่มลดลงอย่างชัดเจน ทำให้เริ่มเสี่ยงกับความผิดปกติทางร่างกายและจะยิ่งเสี่ยงมากขึ้นเมื่ออายุเข้าสู่ช่วงวัยทอง จึงจำเป็นต้องเพิ่มฮอร์โมน เอสโตรเจน สำหรับผู้หญิงวัยทองหรือปรับฮอร์โมนให้สมดุล โดยสามารถทำได้หลายวิธี

    การปรับวิถีชีวิตเพื่อรักษาสมดุลฮอร์โมนโดยรวม

    • การนอนหลับอย่างมีคุณภาพ เพราะการนอนหลับไม่เพียงพอทำให้ร่างกายหลั่ง ฮอร์โมนความเครียด (Cortisol) ออกมาสูง ซึ่งจะไปขัดขวางการผลิตฮอร์โมนเพศอื่นๆ และทำให้เกิดภาวะฮอร์โมนไม่สมดุลได้
    • การจัดการความเครียด เพื่อลดระดับฮอร์โมนความเครียดในระยะยาวและป้องกันระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนต่ำจากการที่ร่างกายดึงสารตั้งต้นฮอร์โมนไปสร้างคอร์ติซอลแทนฮอร์โมนเพศ
    • ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เน้นการออกกำลังกายระดับปานกลาง เช่น โยคะ เดินเร็ว ฯลฯ เพื่อควบคุมน้ำหนักตัวและช่วยให้การไหลเวียนโลหิตดีขึ้น 
    • หลีกเลี่ยงบุหรี่และแอลกอฮอล์ เพราะสารพิษในบุหรี่สามารถทำลายระบบต่อมไร้ท่อและต่อรังไข่ ซึ่งอาจนำไปสู่การหมดประจำเดือนก่อนวัย
    • เลือกรับประทานอาหาร ที่อุดมไปด้วย วิตามินดี วิตามินบี และไขมันดี เพราะเป็นสารตั้งต้นและตัวช่วยสำคัญในการสังเคราะห์และเมตาบอลิซึมของฮอร์โมนเพศ

    การบำบัดด้วยฮอร์โมน 

    การใช้ฮอร์โมนทดแทนเป็นวิธีการรักษาทางการแพทย์  (Hormone Replacement Therapy – HRT) ใช้สำหรับผู้ที่มีระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนต่ำอย่างรุนแรง ซึ่งจะต้องอยู่ภายใต้การรักษาของแพทย์ เนื่องจากมีความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นต่อโรคบางชนิด เช่น ลิ่มเลือดอุดตันและมะเร็งบางชนิดในบางกลุ่ม และไม่ควรซื้อยามารับประทานเองโดยเด็ดขาด

    การรับประทานจมูกถั่วเหลือง

    ในจมูกถั่วเหลืองมีสารไอโซฟลาโวน (Isoflavones) เข้มข้น ซึ่งมีโครงสร้างคล้ายฮอร์โมนเอสโตรเจน พบมากในพืชตระกูลถั่วและธัญพืช โดยเฉพาะ จมูกถั่วเหลือง ที่มีไอโซฟลาโวนมากกว่าเมล็ดถั่วเหลือง 3-4 เท่า  โดยมีงานวิจัยจำนวนมากที่สนับสนุนว่าการบริโภคไอโซฟลาโวนจากถั่วเหลืองอย่างต่อเนื่อง สามารถช่วยลดความถี่และความรุนแรงของอาการร้อนวูบวาบ (Hot Flashes) และอาการเหงื่อออกกลางคืนในผู้หญิงวัยทองได้ นอกจากนี้ไอโซฟลาโวนช่วย ชะลอการสูญเสียมวลกระดูก และเพิ่มความหนาแน่นของกระดูกในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนได้ นอกจากนี้ยังช่วยเพิ่มความเปล่งปลั่ง เต่งตึงให้กับผิวพรรณได้อีกด้วย

    คำถามที่พบบ่อย

    Q1 : สารสกัดจมูกถั่วเหลืองช่วยเพิ่มฮอร์โมน เอสโตรเจน ได้อย่างไร?

    ไอโซฟลาโวน เป็นสารสำคัญใน จมูกถั่วเหลือง ที่ทำงานคล้ายกับ ฮอร์โมนเอสโตรเจน ธรรมชาติในร่างกาย จึงมีส่วนช่วยปรับฮอร์โมนเพศหญิงให้สมดุล ช่วยป้องกันภาวะกระดูกพรุน อาการร้อนวูบวาบ เหงื่อออกในตอนกลางคืน เหนื่อยง่าย ผิวหนังแห้ง และช่องคลอดแห้ง จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยแก้ปัญหาสุขภาพของผู้หญิงวัยทอง รวมถึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเพิ่มฮอร์โมนเพศ เพื่อให้ผิวพรรณเปล่งปลั่งและดูเป็นผู้หญิงได้ด้วยเช่นกัน

    Q2 : เมื่อเข้าสู่ วัยทอง ต้องดูแลตัวเองอย่างไร?

    อาการวัยทอง (Menopause) เป็นภาวะความเปลี่ยนแปลงทางร่างกายที่เราหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่ก็สามารถชะลอให้เกิดช้าลงได้ ด้วยการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เช่น การวิ่งจ๊อกกิ้ง การปั่นจักรยาน การเต้นแอโรบิก เพื่อให้ระบบไหลเวียนเลือดและกล้ามเนื้อทำงานได้ดี นอกจากนี้ยังควรจัดการความเครียด และเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร เมื่อเข้าสู่ช่วงวัย 40 ปีขึ้นไป โดยเน้นอาหารที่มีแคลเซียมสูง เช่น นม โยเกิร์ต ถั่วเหลือง เต้าหู้ งาดำ ผักใบเขียว สมุนไพรลดอาการวัยทอง รวมถึงสารสกัดจากจมูกถั่วเหลือง อาจเลือกรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีสารสกัดจมูกถั่วเหลืองเข้มข้น เพื่อส่งเสริมระบบขับถ่ายและฮอร์โมนมีความสมดุล ถือเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ปลอดภัยสำหรับการบรรเทาอาการไม่พึงประสงค์จากการลดลงของระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนในร่างกายได้ 

    อ้างอิง
    1. Taku K, Melby MK, Kronenberg F, et al. Effect of soy isoflavones on menopausal hot flashes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of Internal Medicine. 2007. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22433977/
    2. Inpanathan et al. (2024). Isoflavone intervention and its impact on bone mineral density in postmenopausal women: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37875614/
    3. Anderson, J. W., Johnstone, B. M., & Cook-Newell, M. E. (1995). Meta-analysis of the effects of soy protein intake on serum lipids. The New England Journal of Medicine. https://doi.org/10.1056/NEJM199507273330502
    4. Wei P, Liu M, Chen Y, Chen DC. Systematic review of soy isoflavone supplements on osteoporosis in women. Osteoporosis International. 2024. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK99136/
    5. Luan, H. et al. (2023). Soy Isoflavones and Hormone Balance in Menopausal Women. Journal of Women's Health. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12296567/
    อัลบั้มภาพ
    Picture of ทีม Mega We care
    ทีม Mega We care

    เพื่อนคู่คิดที่พร้อมดูแลสุขภาพแบบองค์รวมไปกับคุณ เรามุ่งมั่นส่งมอบความรู้ที่ถูกต้อง ทันสมัย และผ่านการกลั่นกรองจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ พร้อมถ่ายทอดด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย เพื่อให้คุณนำไปปรับใช้ดูแลตัวเองและคนที่คุณรักในชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ ตอบโจทย์การสร้างรากฐานสุขภาพที่ดีสำหรับทุกคนในทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืน

    ข่าวสุขภาพอื่นๆ

    ฮอร์โมนเพศหญิง

    ช่องคลอดแห้ง ปัญหาใหญ่สุขภาพผู้หญิง

    ฮอร์โมนเพศหญิง

    เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับน้ำมันอีฟนิงพริมโรส

    ฮอร์โมนเพศหญิง

    5 วิธี ชะลอวัย เมื่อวัยทองมาเยือน