Coenzyme Q10 คืออะไร? ประโยชน์ วิธีกิน และคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

โคเอนไซม์ คิวเทน (Coenzyme Q10) หรือที่นิยมเรียกกันว่า โคคิวเท็น (CoQ10) พบได้ในทุกเซลล์ของร่างกายที่มีชีวิต และมีความจำเป็นต่อร่างกาย โดยโคเอนไซม์ คิวเทน เป็นสารที่มีคุณสมบัติละลายในไขมัน โดยจะอยู่ที่ส่วนเยื่อหุ้ม (membrane) ของไมโตคอนเดรีย ที่ทำหน้าที่ในการผลิตพลังงานพื้นฐานของเซลล์ สามารถพบโคเอนไซม์ คิวเทน มากในอวัยวะที่ต้องการพลังงานสูง เช่น หัวใจ สมอง ตับ ไต กล้ามเนื้อ การมีระดับ โคเอนไซม์ คิวเทนในร่างกายเพียงพอ จะทำให้เนื้อเยื่อและอวัยวะต่างๆ ของร่างกายทำงานเป็นปกติอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากความสำคัญในการสร้างพลังงานพื้นฐานของเซลล์ต่างๆ แล้ว ยังมีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยชะลอความเสื่อมของร่างกายอีกด้วย

Coenzyme Q10 คืออะไร? ทำไมร่างกายถึงต้องการ

Coenzyme Q10 (โคเอนไซม์ คิวเทน) คือ สารที่มีคุณสมบัติคล้ายวิตามิน พบได้ในทุกเซลล์ที่มีชีวิตของร่างกาย โดยเฉพาะในอวัยวะที่ต้องการพลังงานสูง เช่น หัวใจ สมอง ตับ และไต เนื่องจาก Co Q10 ทำหน้าที่เป็นหัวใจสำคัญในการผลิตพลังงานระดับเซลล์ภายในไมโตคอนเดรีย (Mitochondria) โดยมีบทบาทสำคัญใน 2 กระบวนการหลัก ได้แก่

1. การผลิตพลังงานระดับเซลล์ 

โคเอนไซม์คิวเท็น เป็นส่วนประกอบสำคัญใน Electron Transport Chain หรือห่วงโซ่การถ่ายทอดอิเล็กตรอนภายในไมโตคอนเดรีย โดยทำหน้าที่รับและส่งต่ออิเล็กตรอน เพื่อสร้าง ATP ซึ่งเป็นพลังงานที่เซลล์ทุกชนิดนำไปใช้งาน

2. เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ 

โคเอนไซม์คิวเท็น ในรูปแบบ Ubiquinol (รูปแบบที่ถูก Reduce แล้ว) มีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระชั้นดี ช่วยปกป้องเซลล์จากความเสียหายที่เกิดจาก Oxidative Stress และชะลอการเสื่อมของเนื้อเยื่อต่างๆ

ภาวะที่พบว่ามีปริมาณ Coenzyme Q10 ในร่างกายลดลง

เมื่ออายุมากขึ้น (โดยเฉพาะหลังอายุ 20 ปี) ร่างกายจะผลิต Co Q10 ได้น้อยลง นอกจากปัจจัยด้านวัยแล้ว ยังมีปัจจัยที่ทำให้ระดับ Co Q10 ลดลงอย่างรวดเร็ว ได้แก่

• ภาวะที่ร่างกายมีความเครียด เช่น ทำงานหนัก พักผ่อนน้อย ขาดอาหาร มีการติดเชื้อ การออกกำลังกายมากเกินไปโดยไม่ฟื้นฟู
• วัยที่เพิ่มขึ้น ส่งผลต่อปริมาณโคเอนไซม์ คิวเทน โดยจะลดลงอย่างชัดเจนหลังอายุ 40 ปี รวมถึงการขาดสารอาหารจำเป็น โดยเฉพาะจากเนื้อสัตว์และเครื่องในสัตว์ส่งผลให้ปริมาณโคเอนไซม์ คิวเทนลดลงได้เช่นกัน
• มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น โรคระบบหัวใจและหลอดเลือด โรคมะเร็ง โรคเบาหวาน โรคเอดส์ โรคไต โรคเหงือก โรคสมอง เช่น โรคอัลไซเมอร์ โรคพาร์กินสัน
• การใช้ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน (Statins) เช่น Atorvastatin, Simvastatin, Rosuvastatin เป็นหนึ่งสาเหตุหลักที่พบบ่อยที่สุด เนื่องจากกลไกการออกฤทธิ์ของยากลุ่มนี้ยับยั้งการสร้างคอเลสเตอรอล แต่ในกระบวนการเดียวกัน ยาจะไปยับยั้งการสร้าง Co Q10 ของร่างกายด้วย ทำให้ผู้ใช้ยามักมีอาการปวดกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย หรือใจสั่น อ่านต่อ : ผลข้างเคียงยาลดไขมัน Statin 

ผลการศึกษาทางการแพทย์ถึงประโยชน์ของ Coenzyme Q10

หลายคนสงสัยว่า Coq10 ช่วยอะไร นอกจากการบำรุงผิวพรรณ? งานวิจัยทางการแพทย์มีการยืนยันประโยชน์หลักๆ ดังนี้

ประโยชน์ต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด

หัวใจเป็นอวัยวะที่ใช้พลังงานสูงที่สุดในร่างกายและจำเป็นต้องอาศัย Coenzyme Q10 (โคเอนไซม์ คิวเทน) ในการผลิตพลังงานเพื่อการทำงานที่ต่อเนื่อง โคเอนไซม์ คิวเทน ไม่เพียงแต่เป็นแหล่งพลังงานหลักให้แก่เซลล์ แต่ยังมีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องกล้ามเนื้อหัวใจจากการเสื่อมสภาพ ผลการศึกษาทางการแพทย์ยืนยันว่า การเสริม Co Q10 ช่วยให้กล้ามเนื้อหัวใจบีบตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดอาการเหนื่อยง่าย อีกทั้งยังมีส่วนสำคัญในการช่วยควบคุมระดับความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ ส่งผลดีโดยตรงต่อการดูแลสุขภาพระบบหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว

ประโยชน์ต่อสมอง 

สมองเป็นอวัยวะที่ต้องการพลังงานสูงในการทำงาน ข้อมูลจากการวิจัยระบุว่า ในผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์และพาร์กินสัน มักตรวจพบปริมาณ Coenzyme Q10 ในสมองลดลง ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับความเสื่อมของระบบประสาท การได้รับโคเอนไซม์ คิวเท็น เสริมอย่างเหมาะสม จึงมีส่วนช่วยสนับสนุนการทำงานของเซลล์สมองให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และมีส่วนช่วยให้ภาพรวมอาการของผู้ป่วยดีขึ้นตามลำดับ

ประโยชน์ในการลดผลข้างเคียงของยาลดไขมันคอเลสเตอรอลในเลือด

จากการวิจัยพบว่า ยาลดไขมันคอเลสเตอรอลในเลือดกลุ่มสแตติน ทำให้ปริมาณโคเอนไซม์ คิวเทนในร่างกายลดลง นำไปสู่อาการกล้ามเนื้อแขน ขาอ่อนแรง ปวดกล้ามเนื้อ หากรุนแรงจะมีผลกระทบทำให้หัวใจ ตับทำงานผิดปกติ ซึ่งผลดังกล่าวจะพบมากขึ้นในผู้สูงอายุ ผู้ที่ใช้ยาปริมาณสูง ผู้ที่ใช้ยาต่อเนื่องเป็นเวลานาน หรือผู้ที่มีโรคเรื้อรังประจำตัวอื่น ๆ อยู่ก่อน

ประโยชน์ด้านอื่นของโคเอนไซม์ คิวเทน

จากการวิจัยทางการแพทย์พบว่า ยาลดไขมันในเลือดกลุ่มสแตติน (Statins) มีกลไกการออกฤทธิ์ที่ส่งผลยับยั้งการสร้าง Coenzyme Q10 ในร่างกายตามธรรมชาติ ส่งผลให้ระดับโคเอนไซม์ คิวเทนลดลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากมีอาการปวดกล้ามเนื้อ กล้ามเนื้อแขนขาอ่อนแรง หรือมีอาการล้าเรื้อรัง หากปล่อยไว้ในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อระบบการทำงานของตับและหัวใจได้

โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง ได้แก่ ผู้สูงอายุ ผู้ที่ใช้ยาในปริมาณสูง หรือผู้ที่ต้องทานยาต่อเนื่องเป็นเวลานาน การเสริม Coenzyme Q10 จึงเป็นทางเลือกที่ได้รับความนิยมทางการแพทย์ เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อ (Statin-induced myopathy) และช่วยฟื้นฟูระดับโคเอนไซม์ คิวเทนในร่างกายให้กลับมาอยู่ในระดับที่เพียงพอต่อความต้องการ ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างราบรื่นขึ้น

ประโยชน์ด้านอื่นของโคเอนไซม์ คิวเทน

นอกจากมีประโยชน์ต่อระบบหัวใจ หลอดเลือด สมอง และช่วยลดผลข้างเคียงจากการใช้ยาลดไขมันคอเลสเตอรอลกลุ่มสแตตินแล้ว โคเอนไซม์ คิวเทน ยังมีประโยชน์ในด้านอื่นๆ เช่น

• ชะลอความเสื่อมของร่างกาย และลดสัญญาณวัยชราในระดับเซลล์
• เพิ่มประสิทธิภาพภูมิคุ้มกัน ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานได้ดีขึ้น
• ลดอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง (Chronic Fatigue Syndrome) ช่วยให้มีพลังงานมากขึ้น
• เพิ่มสมรรถภาพนักกีฬา ออกกำลังกายได้นานขึ้น ฟื้นตัวเร็วขึ้น
• ลดการอักเสบของเหงือก (Periodontal Disease)
• ปกป้องผิวหนังจากรังสี UV และชะลอการเกิดริ้วรอย
• สนับสนุนสุขภาพการเจริญพันธุ์ (Fertility) ทั้งในเพศชายและเพศหญิงที่ มีบุตรยาก โดยช่วยปกป้องเซลล์สืบพันธุ์จาก Oxidative Stress 

อ่านต่อ : โคเอนไซม์คิวเทน Co Q10 ดีต่อร่างกายอย่างไร

ผู้ที่เหมาะสมในการบริโภค

• ผู้ที่ใช้ยาลดไขมันคอเลสเตอรอลในเลือดกลุ่มสแตติน
• ผู้ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน และหรือไขมันในเลือดสูงร่วมด้วย
• ผู้ป่วยโรคหัวใจที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจ
• ผู้ที่มีภาวะการทำงานของสมองผิดปกติ เช่น ผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ , ผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน
• ผู้ที่มีภาวะอ่อนเพลียเรื้อรัง
• ผู้ที่ต้องการเสริมเพื่อป้องกันโรคจากความเสื่อมต่าง ๆ ของร่างกาย

ขนาดรับประทาน Coenzyme Q10 ที่แนะนำ

• ผู้ที่ใช้ยาลดไขมันคอเลสเตอรอลกลุ่มสแตติน ขนาดที่แนะนำให้ทาน ครั้งละ 50 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
• ผู้ที่มีความดันโลหิตสูง หรืออ่อนเพลียเรื้อรัง ขนาดที่แนะนำให้ทาน ครั้งละ 50 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
• ผู้ที่ใช้ยาลดไขมันคอเลสเตอรอลกลุ่มสแตติน (ที่มีโรคเบาหวาน และ/หรือความดันโลหิตสูงร่วมด้วย) ขนาดที่แนะนำให้ทาน ครั้งละ 100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
• ผู้ที่มีภาวะการทำงานของสมองผิดปกติ เช่น ผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์, ผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน หรือผู้ป่วยโรคหัวใจที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจ ขนาดที่แนะนำให้ทาน ครั้งละ 100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
• ผู้ที่ต้องการเสริมเพื่อป้องกันโรคจากความเสื่อมต่าง ๆ ของร่างกาย หรือเป็นโรคเหงือกอักเสบ ขนาดที่แนะนำให้ทาน ครั้งละ 50 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง

คำแนะนำในการเลือกซื้อโคเอนไซม์ คิวเทน

เนื่องจาก Coenzyme Q10 ละลายได้ดีในไขมัน โดยรูปแบบที่ร่างกายดูดซึมและนำไปใช้ได้ดี ควรต้องอยู่ในรูปแบบที่ละลายในน้ำมันและน้ำ หรือแบบแคปซูลนิ่ม ซึ่งเป็นรูปแบบที่ร่างกายดูดซึมได้ดีกว่า รูปแบบผงในแคปซูลชนิดแข็ง หรือแบบเม็ดแข็ง (Tablet)

ข้อดีของ Coenzyme Q10 แบบแคปซูลนิ่ม (Soft gel) 

• มีน้ำมันเป็นส่วนประกอบ จะช่วยให้ร่างกายดูดซึมได้ดีกว่าแบบผงหรือแบบเม็ดแข็ง (Tablet)
• ร่างกายนำไปใช้ได้ทันที เหมาะสำหรับผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีปัญหาการดูดซึม

ข้อควรระวัง

• ผู้ที่ใช้ยาละลายลิ่มเลือด (Warfarin) ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน เพราะ Co Q10 อาจส่งผลต่อประสิทธิภาพของยา
• สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร หรือคนที่มีปัญหามีบุตรยากควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนรับประทานเสริม